Değer, Ahlak, Etik ve Meslek Etiği Kavramları

s.1Temel Kavramlar: Değer, Erdem, Vicdan, İyilik

DEĞER: İnsanların veya toplumların hayatı boyunca anlamlı bulduğu ve önemli gördüğü inançları, düşünceleridir.
Değerler soyut (adalet, özgürlük) veya somut olabilir.
ERDEM: Bireyin sahip olduğu ahlaki açıdan üstün ve olumlu özelliklerdir.
Erdem, hayatımızda önem verdiğimiz değerlerin davranışlarımızda kendini göstermesidir.
VİCDAN: Bireyin neyin doğru ya da yanlış olduğunu ayırt etmeye yarayan içsel rehberdir ('iç sesi').
Vicdan, kişinin kendine karşı dürüst olmasını sağlar ve toplumsal normlar ile değerler tarafından şekillenir.
İYİLİK: Bireylere veya topluma olumlu yönde katkı sağlayan faydalı, doğru ve arzu edilen davranışlardır.
Tüm ahlaki ve etik eylemlerin ulaşmak istediği nihai hedef iyiye ulaşmaktır.

Önemli: Vicdan, bireyin 'iç sesi' olarak doğru-yanlış ayrımını sağlayan içsel rehberdir.

AHLAK: Neyin doğru ya da yanlış olduğunu belirlemek adına bireylerin ya da toplumların oluşturduğu ilke ya da kurallardır.
ETİK: Ahlak kurallarının daha derin anlamlarını inceler, 'Ahlak felsefesidir'.
Etik, evrensel bir özelliğe sahiptir, her yerde aynıdır ve değişmesi mümkün görünmemektedir.
Ahlak, daha çok toplumsaldır ve yerele hitap eder, kısa sürede değişkenlik gösterebilir.
Ahlak, neyin doğru neyin yanlış olduğunu söyler.

Önemli: Etik, ahlak felsefesidir; ahlak ise toplumsal kurallar bütünüdür.

AHLAKİ PROBLEM: Bir bireyin karşılaştığı, etik açıdan belirsizlik, çatışma veya karmaşıklık içeren durumu ifade eder.
Ahlaki problem, hangi davranışın daha ahlaki olabileceğine dair ikilemde kalmak veya kararsızlığa düşmektir.
AHLAKİ YARGI: Kişiyi ikilemde bırakan duruma ilişkin muhtemel alternatifleri etraflıca düşünüp, hangi tavır veya davranışın ahlaka daha uygun olduğuna karar vermektir.
AHLAKİ HASSASİYET: Bireyin sergileyeceği davranışın kendini veya başkalarını nasıl etkileyeceğini hesap etmesidir.
Ahlaki hassasiyet, başkalarının iyiliği üzerine olumlu veya olumsuz etkilerini düşünüp hareket etmektir.
AHLAKİ MOTİVASYON: Bireyin etik değerlere ve ahlaki prensiplere bağlılık gösterme isteğidir.
Ahlaki motivasyon, davranışlarda her daim en ahlaki olanı seçen ve öncelik haline getiren bir istektir.

Önemli: Ahlaki Yargı, ikilemde kalındığında doğru kararı verme sürecidir.

ETİK İLKELER: Davranışın ardındaki niyet ile ilgilenir.
YASA | KANUN: Davranışın ardındaki niyetle ilgilenmez.
Etik olan her eylem yasal olmayabilir; yasal olan her eylem etik olmayabilir.
Etik gönüllüğe dayanmaktadır; yasalara uymak zorunludur.
Etik ilkelerin değişmesi kolay değildir; yasa/kanun kişi ya da toplumun yararına değişebilir.
Etik ilkeler meslek kuruluşları ve toplum tarafından denetlenir.
Yasa/kanun devlet organları tarafından denetlenir.

Önemli: Etik niyetle, yasa sonuçla ilgilenir; etik gönüllü, yasa zorunludur.

MESLEK ETİĞİNE NEDEN İHTİYAÇ DUYULUR? Mesleki uygulamalarda adalet, dürüstlük ve hakkaniyet gibi unsurları temele alma ve davranışlarda bir standart yakalama düşüncesi için.
MESLEK ETİĞİNİN TEMEL İŞLEVLERİ: Meslek içi rekabeti düzenler, yetersiz ve haksız üyeleri ayırır, hizmet hedeflerini ve ideallerini korur ve paylaşır.
MESLEK ETİĞİNİN FAYDALARI: Davranışların doğru-yanlış olmasına rehberlik sağlar, belirsiz durumlarda karar almaya yardımcı olur.
Yönetici ya da patronların otokratik gücünü kırar, kurum ya da mesleklerin çıkarlarına uygun hareket edilmesini sağlar.
Meslektaş baskısı sağlayarak bireyleri etik olan eylemlere yönlendirir, kurumların toplumsal sorumluluklarını tanımlar.

Önemli: Meslek etiği, mesleki uygulamalarda adalet, dürüstlük ve hakkaniyetin sağlanması için temel bir rehberdir.