Temel Haklar ve Ödevler Soru Çözümü

00:09Giriş ve Ünite Tekrarı

• Temel Haklar ve Ödevler ünitesinin tamamlandığı ve tekrar edildiği varsayılır.
• Soru çözümünde sorulara nasıl yaklaşılacağı anlatılacaktır.
• Kalan soruların çözülmesi gerektiği vurgulanır.
• Bu videoda bilgilendirici ek bilgiler verilecektir.

00:46Temel Hak ve Ödevlerin Sınıflandırılması

• Temel Hak ve Ödevler üç ana başlık altında incelenir: Kişinin Hakları ve Ödevleri, Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler, Siyasi Haklar ve Ödevler.
• Kişinin Hakları ve Ödevleri (Negatif Statü Hakları): Devlete karşı koruyucu haklardır. Genellikle 'dokunulmazlığı' veya 'hürriyeti' kelimeleriyle biter (Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti hariç).
• Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler (Pozitif Statü Hakları): Devletten istenen, devlete pozitif yükümlülük yükleyen haklardır.
• Siyasi Haklar ve Ödevler (Aktif Statü Hakları): Bireyin aktif olarak katıldığı, siyasi hayata ilişkin haklardır.

Önemli: Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti, sonunda 'hürriyet' geçmesine rağmen Sosyal ve Ekonomik Haklar içinde yer alan tek istisnadır.

00:49Soru 1: Kişinin Hak ve Ödevleri Arasında Yer Almayan

• Soru: 1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi kişinin hak ve ödevleri arasında yer almaz?
• A) Dernek kurma hürriyeti: Kişi hakkıdır (hürriyet kelimesinden).
• B) Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı: Kişi hakkıdır (önceden izin alınmaksızın sesini duyurma amacı).
• C) Mülkiyet hakkı: Kişi hakkıdır (herkesin mülk edinme hakkı).
• D) Hak arama hürriyeti: Kişi hakkıdır (hürriyet kelimesinden).
• E) Toprak mülkiyeti: Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler arasında yer alır (devletin topraklarda mülk sahibi olmaya müsaade etmesi).

Önemli: Toprak mülkiyeti, mülkiyet hakkından farklı olarak sosyal ve ekonomik haklar kategorisindedir.

04:48Soru 2: Sosyal ve Ekonomik Hak ve Ödevleri Arasında Yer Almayan

• Soru: 1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi sosyal ve ekonomik hak ve ödevler arasında yer almaz?
• A) Çalışma hakkı ve ödevi: Sosyal ve ekonomik haktır.
• B) Çalışma şartları ve dinlenme hakkı: Sosyal ve ekonomik haktır (iş hayatı ile ilgili).
• C) Sendika kurma hakkı: Sosyal ve ekonomik haktır (iş hayatı ile ilgili, ortak ekonomik menfaatleri koruma).
• D) Zorla çalıştırma yasağı: Kişinin Hakları ve Ödevleri arasında yer alır (kişiyi koruyucu nitelikte).
• E) Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı: Sosyal ve ekonomik haktır.

Önemli: Zorla çalıştırma yasağı, kişiyi koruduğu için Kişinin Hakları ve Ödevleri kategorisindedir, Sosyal ve Ekonomik Haklar arasında değildir.

06:44Soru 3: Aktif Statü Hakları Arasında Yer Almayan

• Soru: 1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi aktif statü hakları arasında yer almaz?
• Aktif statü hakları siyasi haklardır.
• A) Seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakları: Siyasi haktır.
• B) Kamu hizmetlerine girme hakkı: Siyasi haktır.
• C) Mal bildirimi: Siyasi haktır (kamu hizmetine girince 5 yılda bir yapılır, 0 ve 5 ile biten yıllarda).
• D) Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı: Kişi hakkıdır (önceden izin alınmaksızın sesini duyurma amacı).
• E) Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı: Siyasi haktır.

Önemli: Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı, siyasi haklar gibi görünse de kişinin kendini ifade etme özgürlüğü kapsamında bir kişi hakkıdır.

08:30Kişinin Hakları ve Ödevleri Detaylı İncelenmesi

• Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı (Madde 17): Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.
• Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz, rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz.
• Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz.
• İstisnalar (vücut bütünlüğüne dokunulmazlığın dışına çıkan durumlar): Meşru müdafaa hali, yakalama ve tutuklama kararlarının yerine getirilmesi, bir tutuklu veya hükümlünün kaçmasının önlenmesi, bir ayaklanma veya isyanın bastırılması, olağanüstü hallerde yetkili merciin verdiği emirlerin uygulanması sırasında silah kullanılmasına kanunun izin verdiği zorunlu durumlarda meydana gelen öldürme fiilleri.

Önemli: İşkence ve eziyet yasağı mutlaktır, hiçbir durumda istisnası yoktur. Ancak yaşam hakkı ve vücut bütünlüğüne dokunulmazlık bazı yasal istisnalara tabidir.

11:45Zorla Çalıştırma Yasağı (Angarya Yasağı)

• Madde 18: Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır.
• Şekil ve şartları kanunla düzenlenmek üzere hükümlülük veya tutukluluk süreleri içindeki çalıştırmalar, olağanüstü hallerde vatandaşlardan istenecek hizmetler, ülke ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı alanlarda öngörülen vatandaşlık ödevi niteliğindeki beden ve fikir çalışmaları, zorla çalıştırma sayılmaz.

Önemli: Angarya yasağı, kişinin hakları ve ödevleri kapsamında kişiyi koruyan bir hükümdür. Hükümlülerin veya tutukluların çalıştırılması gibi durumlar angarya sayılmaz.

12:00Zorla Çalıştırma Yasağı

• Hiç kimse zorla çalıştırılamaz, angarya yasaktır.
• Hükümlülük veya tutukluluk süreleri içindeki çalıştırmalar zorla çalıştırma sayılmaz.
• Olağanüstü hallerde vatandaşlardan istenecek hizmetler zorla çalıştırma sayılmaz.
• Ülke ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı alanlarda öngörülen vatandaşlık ödevi niteliğindeki beden ve fikir çalışmaları zorla çalıştırma sayılmaz.

Önemli: 82 Anayasası'na göre zorla çalıştırma sayılmayan haller sınavda çıkabilir.

12:57Kişi Hürriyeti ve Güvenliği

• Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir.
• Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi, kişi hürriyetinden alıkonulma nedenidir.
• Bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanması veya tutuklanması, kişi hürriyetinden alıkonulma nedenidir.
• Bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi, kişi hürriyetinden alıkonulma nedenidir.
• Toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastalık yayabilecek bir kişinin bir müessesede tedavi, eğitim veya ıslahı için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirlerin yerine getirilmesi, kişi hürriyetinden alıkonulma nedenidir.
• Usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren, ya da hakkında sınır dışı etme yahut geri verme kararı verilen bir kişinin yakalanması veya tutuklanması, kişi hürriyetinden alıkonulma nedenidir.

Önemli: 82 Anayasası'na göre hangi durumlarda kişi hürriyetinden alıkonulabileceği sınavda sorulabilir.

17:27Yakalanan veya Tutuklanan Kişilerin Hakları

• Yakalanan veya tutuklanan kişi, tutulma yerine en yakın mahkemeye gönderilmesi için gerekli süre hariç en geç 48 saat içinde hakim önüne çıkarılır.
• Toplu olarak işlenen suçlarda bu süre en çok 4 gün içinde hakim önüne çıkarılır.
• Kimse bu süreler geçtikten sonra hakim kararı olmaksızın hürriyetinden yoksun bırakılamaz.
• Olağanüstü hal ve savaş hallerinde bu süreler uzatılabilir.
• Kişinin yakalandığı veya tutuklandığı, yakınlarına derhal bildirilir.

Önemli: Yakalanan veya tutuklanan kişilerin hakim önüne çıkarılma süreleri (48 saat, 4 gün) ve yakınlarına bildirim zorunluluğu önemlidir.

19:06Özel Hayatın Gizliliği ve Korunması

• Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir.
• Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.
• Milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlakın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak hakim kararıyla özel hayatın ve aile hayatının gizliliği ihlal edilebilir.
• Hakim kararı alınmadıkça, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kanunla yetkili kılınmış mercinin yazılı emriyle özel hayatın ve aile hayatının gizliliği ihlal edilebilir.
• Yetkili mercinin kararı, 24 saat içinde görevli hakimin onayına sunulur.
• Hakim, kararını 48 saat içinde açıklar.
• Aksi halde el koyma kendiliğinden kalkar.

Önemli: Özel hayatın gizliliğinin hangi sebeplerle ve hangi şartlarda ihlal edilebileceği ile hakim/yetkili merci onay süreleri (24/48 saat) sınavda çıkabilir.

24:00Kişisel Verilerin Korunması

• Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir.
• Bu hak, kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi kapsar.
• Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir.
• Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.

24:33Konut Dokunulmazlığı (Madde 21)

• Kimsenin konutuna dokunulamaz.
• Milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlakın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hakim kararı olmadıkça konuta dokunulamaz.
• Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde, kanunla yetkili kılınmış mercinin yazılı emri bulunmadıkça kimsenin konutuna girilemez, arama yapılamaz ve buradaki eşyalara el konulamaz.
• Yetkili mercinin kararı yirmidört saat içinde görevli hakimin onayına sunulur.
• Hakim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar, aksi halde el koyma kendiliğinden kalkar.

Önemli: 24/48 kuralı önemlidir: Yetkili merci kararı 24 saat içinde hakimin onayına sunulur, hakim 48 saat içinde kararını açıklar.

27:44Haberleşme Hürriyeti (Madde 22)

• Herkes haberleşme hürriyetine sahiptir.
• Haberleşmenin gizliliği esastır.
• Milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlakın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hakim kararı olmadıkça haberleşme engellenemez.
• Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde, kanunla yetkili kılınmış mercinin yazılı emri bulunmadıkça haberleşme engellenemez.
• Yetkili mercinin kararı yirmidört saat içinde görevli hakimin onayına sunulur.
• Hakim, kararını kırksekiz saat içinde açıklar, aksi halde karar kendiliğinden kalkar.

Önemli: Haberleşme hürriyetinde de 24/48 kuralı geçerlidir.

30:08Yerleşme ve Seyahat Hürriyeti (Madde 23)

• Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir.
• Yerleşme hürriyeti; suç işlenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak amacıyla kanunla sınırlanabilir.
• Seyahat hürriyeti; suç soruşturması ve kovuşturması sebebiyle ve suç işlenmesini önlemek amacıyla kanunla sınırlanabilir.
• Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hakim kararına bağlı olarak sınırlanabilir.
• Vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz.

Önemli: Yerleşme hürriyetinin 4, seyahat hürriyetinin 2 sınırlama sebebi vardır. Suç işlenmesini önlemek her ikisi için de ortak sınırlama sebebidir.

36:00Düşünceyi Açıklama ve Yayma Hürriyeti

• Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.
• Bu hürriyet, resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar.
• Bu fıkra hükmü, radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasına engel değildir.
• Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti; milli güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği, suçların önlenmesi, suçluların cezalandırılması, devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması, başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir.

Önemli: Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti, anayasada belirtilen sebeplerle sınırlanabilir.

37:20Bilim ve Sanat Hürriyeti

• Herkes, bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme, açıklama, yayma ve bu alanlarda her türlü araştırma yapma hakkına sahiptir.
• Yayma hakkı, Anayasanın ilk 3 maddesine aykırı bir şekilde kullanılamaz.

37:47Basın Hürriyeti

• Basın hürdür ve sansür edilemez.
• Basımevi kurmak izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz.
• Devlet, basın ve haber alma hürriyetlerini sağlayacak tedbirleri alır.
• Basın hürriyetinin sınırlanmasında, Anayasanın 26 ve 27 nci maddeleri hükümleri uygulanır.

Önemli: Basımevi kurmak için önceden izin almak veya mali teminat yatırmak gerekmez.

38:07Basın ve Yayınlama Hükümleri - Sorumluluk ve Toplatma

• Devletin iç ve dış güvenliğini, ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü tehdit eden veya suç işlemeye ya da ayaklanmaya veya isyana teşvik eder nitelikte olan veya Devlete ait gizli bilgilere ilişkin bulunan her türlü haber veya yazıyı yazanlar veya bastıranlar veya aynı amaçla basanlar, başkasına verenler, bu suçlara ait kanun hükümleri uyarınca sorumlu olurlar.
• Süreli veya süresiz yayınlar, kanunun gösterdiği suçların soruşturma veya kovuşturmasına geçilmiş olması hallerinde hakim kararıyla; devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünün, milli güvenliğin, kamu düzeninin, genel ahlakın korunması ve suçların önlenmesi bakımından gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunun açıkça yetkili kıldığı mercinin emriyle toplatılabilir.
• Toplatma kararı veren yetkili merci, bu kararını en geç 24 saat içinde yetkili hakime bildirir.
• Hakim bu kararı en geç 48 saat içinde onaylamazsa, toplatma kararı hükümsüz sayılır.
• Türkiye'de yayımlanan süreli yayınlar, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, Cumhuriyetin temel ilkelerine, milli güvenliğe ve genel ahlaka aykırı yayımlardan mahkum olma halinde, mahkeme kararıyla geçici olarak kapatılabilir.
• Kapatılan süreli yayının açıkça devamı niteliğini taşıyan her türlü yayın yasaktır ve hakim kararıyla toplatılabilir.

Önemli: Yayınların toplatılması hakim kararı ile veya belirli durumlarda yetkili mercinin emriyle yapılabilir. Kapalı yayınların devamı niteliğindeki yayınlar yasaktır.

41:56Süreli ve Süresiz Yayın Hakkı

• Süreli veya süresiz yayınlar, önceden izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz.
• Süreli yayın çıkarabilmek için kanunun gösterdiği bilgi ve belgelerin, kanunda belirtilen yetkili mercie verilmesi yeterlidir.

42:04Basın Araçlarının Korunması

• Kanuna uygun şekilde basın işletmesi olarak kurulan basımevi ve eklentileri ile basın araçları, suç aleti olduğu gerekçesiyle zapt ve müsadere edilemez veya işletilmekten alıkonulamaz.

Önemli: Basın araçları, suç aleti olduğu gerekçesiyle zapt ve müsadere edilemez.

42:29Kamu Tüzel Kişilerinin Elindeki Basın Dışı Kitle Haberleşme Araçlarından Yararlanma Hakkı

• Kişiler ve siyasi partiler, kamu tüzel kişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme ve yayım araçlarından yararlanma hakkına sahiptir.
• Bu yararlanmanın şartları ve usulleri kanunla düzenlenir.
• Milli güvenlik, kamu düzeni, genel ahlak ve sağlığın korunması sebepleri dışında, halkın bu araçlarla haber almasını, düşünce ve kanaatlere ulaşmasını ve kamuoyunun serbestçe oluşmasını engelleyici kayıtlar konulamaz.

43:44Düzeltme ve Cevap Hakkı

• Kişilerin haysiyet ve şereflerine dokunulması veya kendileriyle ilgili gerçeğe aykırı yayınlar yapılması hallerinde düzeltme ve cevap hakkı tanınır ve kanunla düzenlenir.
• Düzeltme ve cevap yayımlanmazsa, yayımlanmasının gerekip gerekmediğine hakim tarafından ilgilinin müracaat tarihinden itibaren en geç 7 gün içerisinde karar verilir.

Önemli: Kişilerin haysiyet ve şereflerine dokunan veya gerçeğe aykırı yayınlarda düzeltme ve cevap hakkı vardır.

44:26Dernek Kurma Hürriyeti

• Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir.
• Hiç kimse bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz.
• Dernek kurma hürriyeti; milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlak ile başkalarının hürriyetlerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir.
• Dernekler, kanunun öngördüğü hallerde hakim kararıyla kapatılabilir veya faaliyetten alıkonulabilir.
• Milli güvenliğin, kamu düzeninin, suç işlenmesinin veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın gerektirdiği hallerde gecikmede sakınca varsa, kanunla bir merci, derneği faaliyetten men ile yetkilendirilebilir.
• Bu merciin kararını, 24 saat içinde görevli hakime bildirir. Hakim, kararını 48 saat içinde onaylamazsa, bu idari karar kendiliğinden yürürlükten kalkar.
• Silahlı Kuvvetler ve kolluk kuvvetleri mensuplarına ve görevlerinin gerektirdiği ölçüde Devlet memurlarına kanunla sınırlamalar getirilmesine engel değildir.

Önemli: Dernek kurmak için önceden izin almak gerekmez. Dernek kurma hürriyeti, milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlak ile başkalarının hürriyetlerinin korunması gibi sebeplerle sınırlanabilir. Silahlı kuvvetler ve kolluk kuvvetleri mensuplarına ve devlet memurlarına dernek kurma konusunda kanunla sınırlamalar getirilebilir.

46:36Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Düzenleme Hakkı

• Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir.
• Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı; milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlığın ve genel ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla ve kanunla sınırlanabilir.

Önemli: Toplantı ve gösteri yürüyüşleri için önceden izin almak gerekmez, ancak silahsız ve saldırısız olmalıdır. Bu hak, milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması gibi sebeplerle sınırlanabilir.

47:29Mülkiyet Hakkı

• Herkes, mülkiyet ve miras hakkına sahiptir.
• Mülkiyet hakkı, kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabilir.
• Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.

Önemli: Mülkiyet hakkı, yalnızca kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabilir.

48:00Hak Arama Hürriyeti

• Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.
• Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz.

Önemli: Adil yargılanma hakkı, hak arama hürriyeti bölümünde düzenlenmiştir.

48:43Kanuni Hakim Güvencesi

• Hiç kimse, kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz.
• Bir kimseyi kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarma sonucu doğuran yargı yetkisine sahip olağanüstü merciler kurulamaz.

Önemli: Hukuk devletinin bir yansımasıdır.

49:22Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar

• Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz.
• Kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez.
• Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur.
• Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz (Masumiyet Karinesi).
• Hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz.
• Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular, delil olarak kabul edilemez.
• Ceza sorumluluğu şahsidir (Her koyun kendi bacağından asılır).
• Kimse, yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğünü yerine getirmemesinden dolayı özgürlüğünden alıkonulamaz.
• Ölüm cezası ve genel müsadere cezası verilemez (Türk hukukunda genel müsadere yoktur, özel müsadere vardır).
• İdare, kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucu doğuran bir müeyyide uygulayamaz.
• Silahlı Kuvvetlerin iç düzeni bakımından bu hükme kanunla istisnalar getirilebilir.
• Uluslararası Ceza Divanına taraf olmanın gerektirdiği yükümlülükler hariç olmak üzere vatandaş, suç sebebiyle yabancı bir ülkeye verilemez.

Önemli: Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri yönetmelikle değil, kanunla konulur. Silahlı Kuvvetlerin iç düzeni, idarenin kişi hürriyetini kısıtlamasında istisna oluşturur.

1:00:00Eğitim ve Öğretim Hakkı ve Ödevi

• Eğitim ve öğretim kurumlarında okutulacak yabancı diller ile yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okulların tabi olacağı esaslar kanunla düzenlenir.
• Milletlerarası anlaşma hükümleri saklıdır.

1:00:13Kıyılardan Yararlanma

• Kıyılar devletin hüküm ve tasarrufu altındadır.
• Deniz, göl ve akarsu kıyılarıyla, deniz ve göllerin kıyılarını çevreleyen sahil şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yararı gözetilir.
• Kıyılarla sahil şeritlerinin, kullanılış amaçlarına göre derinliği ve kişilerin bu yerlerden yararlanma imkan ve şartları kanunla düzenlenir.

Önemli: Kıyılar devletin hüküm ve tasarrufu altındadır.

1:00:49Toprak Mülkiyeti

• Devlet, toprağın verimli olarak işletilmesini korumak ve geliştirmek, erozyonla kaybedilmesini önlemek ve topraksız olan veya yeterli toprağı bulunmayan çiftçilikle uğraşan köylüye toprak sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri alır.
• Kanun, bu amaçla, değişik tarım bölgeleri ve çeşitlerine göre toprağın genişliğini tespit edebilir.

Önemli: Devlet, toprağın verimli işletilmesini korumak ve topraksız çiftçiye toprak sağlamak için tedbirler alır.

1:01:47Tarım, Hayvancılık ve Bu Üretim Dallarında Çalışanların Korunması

• Devlet, tarım arazileri ile çayır ve meraların amaç dışı kullanılmasını veya tahribini önlemek, tarımsal üretim planlaması ilkelerine uygun olarak bitkisel ve hayvansal üretimi artırmak maksadıyla, tarım ve hayvancılıkla uğraşanların işletme araç ve gereçlerini ve diğer girdilerinin sağlanmasını kolaylaştırmalıdır.

1:02:25Kamulaştırma

• Devlet ve kamu tüzel kişileri, kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz mallarını kamulaştırabilir.
• Kamulaştırma bedeli kural olarak nakden ve peşin ödenir.
• Tarım reformunun uygulanması, büyük enerji ve sulama projeleri, iskan projeleri, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması ve turizm amacıyla kamulaştırılan toprakların bedellerinin ödenme şekli kanunla gösterilir.
• Taksitlendirme süresi beş yılı aşamaz.
• Doğrudan doğruya işletebilen küçük çiftçiye ait olanların bedeli her halde peşin ödenir.

Önemli: Kamulaştırma bedeli kural olarak nakden ve peşin ödenir, ancak bazı büyük projelerde taksitlendirilebilir ve taksitlendirme süresi 5 yılı aşamaz. Küçük çiftçilerin toprak bedelleri her halde peşin ödenir.

1:04:23Devletleştirme ve Özelleştirme

• Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüsler, kamu yararının zorunlu kıldığı hallerde devletleştirilebilir.
• Devletleştirme gerçek karşılığı üzerinden yapılır. Gerçek karşılığın hesaplanma tarzı ve usulleri kanunla düzenlenir.

Önemli: Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüsler kamu yararı için devletleştirilebilir.

1:04:58Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti

• Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetine sahiptir.
• Özel teşebbüsler kurmak serbesttir.
• Devlet, özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alır.

Önemli: Herkes dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetine sahiptir, özel teşebbüsler kurmak serbesttir.

1:05:24Çalışma Hakkı ve Ödevi

• Çalışmak herkesin hakkı ve ödevidir.
• Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.

Önemli: Çalışmak hem hak hem de ödevdir.

1:06:04Çalışma Şartları ve Dinlenme Hakkı

• Kimse, yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz.
• Küçükler ve kadınlar ile bedeni ve ruhi yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından özel olarak korunurlar.
• Dinlenmek, çalışanların hakkıdır.
• Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir.

Önemli: Küçükler, kadınlar ve bedeni/ruhi yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından özel olarak korunur. Dinlenmek çalışan hakkıdır.

1:07:09Sendika Kurma Hakkı

• Çalışanlar ve işverenler, üyelerinin çalışma ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklarına sahiptir.
• Hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaz.
• Sendika kurma hakkı milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlak ile başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir.

Önemli: Sendika kurma hakkı önceden izin almaksızın kullanılabilir, üyelik zorunlu değildir. Milli güvenlik, kamu düzeni vb. sebeplerle sınırlanabilir.

1:08:58Toplu İş Sözleşmesi, Grev Hakkı ve Lokavt

• İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma haklarına sahiptir.
• Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma haklarına sahiptir.
• Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'na başvurabilir.
• Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.
• Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde işçiler grev hakkına sahiptir.

Önemli: Toplu iş sözleşmesini işçi ve işveren yapar, toplu sözleşmeyi memur ve kamu görevlileri yapar. Memurların uyuşmazlıklarında Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'na başvurulur. İşçiler uyuşmazlıkta grev hakkına sahiptir.

1:12:00Grev ve Lokavt Uyuşmazlıklarının Çözümü

• Grev ve lokavtın yasaklandığı veya ertelendiği durumlarda uyuşmazlık, Yüksek Hakem Kurulu tarafından çözülür.
• Yüksek Hakem Kurulu kararları kesindir.

Önemli: Grev ve lokavt uyuşmazlıklarında yetkili kurum Yüksek Hakem Kurulu'dur, Kamu Görevlileri Hakem Kurulu ile karıştırılmamalıdır.

1:12:41Grev Hakkının Kullanılamayacağı Haller

• Grev hakkı ve lokavt, iyi niyet kurallarına aykırı tarzda kullanılamaz.
• Toplum zararına kullanılamaz.
• Milli serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaz.

Önemli: 1982 Anayasası'na göre grev hakkının kullanılamayacağı haller: iyi niyet kurallarına aykırılık, toplum zararına yol açma, milli serveti tahrip etme.

1:13:26Ücret Adaleti ve Asgari Ücret

• Ücret, emeğin karşılığıdır.
• Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmelerini ve sosyal yardımlardan yararlanmalarını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.
• Asgari ücretin tespitinde çalışanların geçim şartları ile ülkenin ekonomik durumu göz önünde bulundurulur.

Önemli: Ücret, emeğin karşılığı olarak tanımlanır ve asgari ücret tespitinde hem geçim şartları hem de ekonomik durum dikkate alınır.

1:14:17Sağlık, Çevre ve Konut Hakları

• Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir.
• Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir.
• Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığını sürdürmesini sağlamak amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler.
• Devlet, şehirlerin özelliklerini ve çevre şartlarını gözeten bir planlama çerçevesinde konut ihtiyacını karşılayacak tedbirleri alır ve toplu konut teşebbüslerini destekler.

Önemli: Sağlıklı çevrede yaşama hakkı anayasal bir haktır ve çevre koruma hem devletin hem de vatandaşların ödevidir. Konut hakkı da devlet tarafından desteklenir.

1:16:08Gençliğin Korunması

• Devlet, İstiklal ve Cumhuriyetin emanet edildiği gençlerin müspet ilmin ışığında, Atatürk ilke ve inkılapları doğrultusunda yetişme ve gelişmelerini sağlayıcı tedbirleri alır.
• Devlet, gençleri alkol düşkünlüğünden, uyuşturucu maddelerden, suçluluktan, kumardan ve benzeri kötü alışkanlıklardan ve cehaletten korumak için gerekli tedbirleri alır.

Önemli: Devlet, gençliği kötü alışkanlıklardan ve zararlı etkilerden korumakla yükümlüdür.

1:17:58Sporun Geliştirilmesi ve Tahkim

• Devlet, her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alır, sporun kitlelere yayılmasını teşvik eder.
• Devlet başarılı sporcuyu korur.
• Spor federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına karşı ancak zorunlu tahkim yoluna başvurulabilir.
• Tahkim kurulu kararları kesindir ve yargı mercilerine başvurulamaz.

Önemli: Sporun yaygınlaşması devletin görevidir ve spor federasyonlarının kararlarına karşı zorunlu tahkim yolu açıktır, tahkim kararları kesindir.

1:19:33Sosyal Güvenlik Hakkı ve Özel Korunması Gerekenler

• Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir.
• Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar.
• Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler: harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri, malul ve gaziler, sakatlar, yaşlılar, korunmaya muhtaç çocuklar.
• Devlet, bu grupların korunmalarını ve topluma kazandırılmalarını sağlamak için her türlü tedbiri alır.

Önemli: Sosyal güvenlik hakkı herkes için geçerlidir ve devlet bu hakkı korur. Özellikle şehit ve gazi yakınları, engelliler, yaşlılar ve korunmaya muhtaç çocuklar özel olarak korunur.

1:24:00Yabancı Ülkelerde Çalışan Türk Vatandaşları

• Devlet, yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarının aile birliğinin, çocuklarının eğitiminin, kültürel ihtiyaçlarının ve sosyal güvenliklerinin sağlanması için gerekli tedbirleri alır.
• Anavatanlarıyla bağlarının korunması ve yurda dönüşlerinde yardımcı olunması için gereken tedbirleri alır.

1:24:11Tarih, Kültür ve Tabiat Varlıklarının Korunması

• Devlet, tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlar.
• Bu amaçla destekleyici ve teşvik edici tedbirler alır.
• Bu varlıklar ve değerlerden özel mülkiyet konusu olanlar ve çıkarılacak kanunlarla bu nedenle hak sahiplerine yapılacak yardımlar ve tanınacak muafiyetler düzenlenir.

1:24:24Sanat ve Sanatçının Korunması

• Devlet, sanat faaliyetlerini ve sanatçıyı korur.
• Sanat eserlerinin ve sanatçının korunması, değerlendirilmesi, desteklenmesi ve sanat sevgisinin yayılması için gereken tedbirleri alır.

1:24:47Devletin İktisadi ve Sosyal Ödevlerinin Sınırları

• Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.

1:25:08Türk Vatandaşlığı

• Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türktür.
• Türk babanın veya Türk ananın çocuğu Türktür.
• Vatandaşlık, kanunun gösterdiği şartlarla kazanılır ve ancak kanunda belirtilen hallerde kaybedilir.
• Hiçbir Türk, vatana bağlılıkla bağdaşmayan bir eylemde bulunmadıkça vatandaşlıktan çıkarılamaz.
• Vatandaşlıktan çıkarma ile ilgili karar ve işlemlere karşı yargı yolu kapatılamaz (açıktır).

Önemli: Vatandaşlıktan çıkarma ile ilgili kararlara karşı yargı yolu açıktır.

1:27:15Seçme, Seçilme ve Siyasi Faaliyette Bulunma Hakları

• Vatandaşlar, kanunda gösterilen şartlara uygun olarak seçme, seçilme ve bağımsız olarak veya bir siyasi parti içinde siyasi faaliyette bulunma ve halkoylamasına katılma hakkına sahiptir.
• Seçimler ve halkoylaması serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esasına göre, yargı yönetimi ve denetimi altında yapılır.
• Yüksek Seçim Kurulu (YSK) denetler.
• Onsekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı seçme ve halkoylamasına katılma haklarına sahiptir.

1:28:07Oy Kullanamayanlar ve Seçim Kanunları

• Silah altında bulunan er ve erbaşlar ile askeri öğrenciler, taksirli suçlardan hüküm giyenler hariç ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler oy kullanamazlar.
• Ceza infaz kurumları ve tutuk evlerinde oy kullanılması ve oyların sayım ve dökümünde seçim emniyeti açısından alınması gerekli tedbirler Yüksek Seçim Kurulu tarafından tespit edilir ve görevli hakimin yerinde yönetim ve denetimi altında yapılır.
• Seçim kanunları, temsilde adalet ve yönetimde istikrar ilkelerini bağdaştıracak biçimde düzenlenir.
• Seçim kanunlarında yapılan değişiklikler, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmaz.

Önemli: Seçim kanunlarında yapılan değişiklikler bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanamaz.

1:28:34Siyasi Partilerle İlgili Hükümler

• Parti kurma, partilere girme ve partilerden ayrılmaya ilişkin hükümler siyasi haklardandır.
• Siyasi partilerin uyacakları esaslar siyasi haklar içinde yer alır (örneğin ticari faaliyette bulunamama, diktatörlük savunamama, laik cumhuriyet gereklerine uygunluk).

1:29:04Kamu Hizmetine Girme Hakkı

• Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir.
• Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.
• Yalnızca Türk vatandaşları kamu hizmetine girebilir.

Önemli: Kamu hizmetine yalnızca Türk vatandaşları girebilir.

1:29:35Mal Bildirimi

• Kamu hizmetine girenlerin mal bildiriminde bulunmaları ve bu bildirimlerin tekrarlanma süreleri kanunla düzenlenir.
• Yasama ve yürütme organlarında görev alanlar, bundan istisna edilemez.
• Mal bildirimi haksız kazanç, yolsuzluk ve rüşvet kontrolü için yapılır.
• Mal bildirimi sonu sıfırlı ve beşli yıllarda yapılır (0-5).

Önemli: Mal bildirimi sonu sıfırlı ve beşli yıllarda yapılır.

1:30:00Vatan Hizmeti

• Her Türk'ün hakkı ve ödevidir.
• Bu hizmetin Silahlı Kuvvetlerde veya kamu kesiminde ne şekilde yerine getirileceği veya getirileceği sayılacağı kanunla düzenlenir.
• Türk vatandaşı olmayan biri vatan hizmetine alınamaz.

Önemli: Vatan hizmeti sadece Türk vatandaşları için geçerlidir.

1:30:16Vergi Ödevi

• Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.
• Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının sosyal amacıdır.
• Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.
• Kanunları Türkiye Büyük Millet Meclisi çıkarır.

Önemli: Vergi ödemek bir ödevdir ve herkes mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür.

1:30:55Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı

• Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye'de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir.
• Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir.
• Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.
• Kamu Denetçiliği Kurumu 2010 yılında kurulmuştur.

Önemli: Kamu Denetçiliği Kurumu 2010 yılında kurulmuştur ve idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.

1:32:191982 Anayasasına Göre Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile Düzenlenemeyecek Haklar

• Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir.
• Kişi haklarına ve siyasi haklara olağan CBK ile dokunulamaz.
• Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (OHAL CBK) ile çekirdek haklar hariç tüm temel hak ve hürriyetler düzenlenebilir.
• Çekirdek haklar: Yaşama hakkı, maddi ve manevi varlığın bütünlüğü, din ve vicdan hürriyeti, masumiyet karinesi, suç ve cezaların geçmişe yürümemesi.

Önemli: Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemez.

1:36:00Kanuni Hakim Güvencesi

• Kanuni hakim güvencesi, bir kişinin kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamayacağını ifade eder.
• Bu ilke, hukuk devleti ilkesinin bir yansımasıdır.

Önemli: Kanuni hakim güvencesi, hukuk devleti ilkesinin bir yansımasıdır.

1:36:28Toplu İş Sözleşmesi ve Toplu Sözleşme

• İşçiler ve işverenler, ekonomik ve sosyal durumlarını, çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.
• Memurlar ve diğer kamu görevlileri ise toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler.
• Toplu iş sözleşmesi, sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler başlığı altında yer alır.
• Memurların toplu sözleşme uyuşmazlıklarında Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'na başvurulur.
• İşçilerin toplu iş sözleşmesi uyuşmazlıklarında grev hakkı vardır.
• Grev ve lokavtın yasaklandığı veya ertelendiği durumlarda uyuşmazlıklar Yüksek Hakem Kurulu tarafından çözülür.

Önemli: İşçiler için toplu iş sözleşmesi, memurlar için toplu sözleşme. Grev ve lokavt uyuşmazlıklarında Yüksek Hakem Kurulu, memur uyuşmazlıklarında Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'na başvurulur.

1:39:56Kişi Hürriyeti ve Güvenliği

• Yakalanan veya tutuklanan kişi, en geç 48 saat (toplu işlenen suçlarda 4 gün) içinde hakim önüne çıkarılmalıdır.
• Bu hüküm, kişi hürriyeti ve güvenliği kapsamında düzenlenmiştir.
• Anayasa'nın 19. maddesi kişi hürriyeti ve güvenliği başlığı altındadır.

Önemli: Kişi hürriyeti ve güvenliği, yakalanan veya tutuklanan kişinin belirli süreler içinde hakim önüne çıkarılmasını kapsar.

1:43:40Toprak Mülkiyeti

• Devlet, toprağın verimli olarak işletilmesini korumak, geliştirmek ve erozyonla kaybedilmesini önlemek için tedbirler alır.
• Topraksız veya yeterli toprağı bulunmayan çiftçilere toprak sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri alır.
• Bu hüküm, toprak mülkiyeti başlığı altında düzenlenmiştir.

Önemli: Devletin toprakla ilgili düzenlemeleri, toprak mülkiyeti hakkı kapsamındadır.

Haberleşme Hürriyeti Sınırlandırma Nedenleri

• Haberleşme hürriyeti, milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlakın korunması, başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebepleriyle kanunla sınırlanabilir.
• Genel inanç, haberleşme hürriyetinin sınırlanma nedenleri arasında yer almaz.

Önemli: Haberleşme hürriyetinin sınırlanma nedenleri arasında genel inanç yoktur.

İdare ve Kişi Hürriyeti Kısıtlaması

• İdare, kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğuran bir müeyyide uygulayamaz.
• Ancak, Silahlı Kuvvetlerin iç düzeni bakımından bu hükme istisnalar getirilebilir.

Önemli: Silahlı Kuvvetler, idarenin kişi hürriyetini kısıtlamasına istisna teşkil eder.

Sosyal Güvenlik Bakımından Korunacak Kimseler

• Devlet, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimlerini, malul ve gazileri, yaşlıları, sakatları ve korunmaya muhtaç çocukları özel olarak korur.
• Askeri öğrenciler, sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunabilecek kimseler arasında yer almaz.
• Kanun önünde eşitlik ilkesi kapsamında, 2004'te kadınlara, 2010'da çocuklar, yaşlılar, engelliler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitliğe aykırı sayılmaz (pozitif ayrımcılık).

Önemli: Askeri öğrenciler, sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunacak gruplardan değildir.