AYT, üniversite sınavının ikinci oturumu ve hedeflediğin bölüme göre ağırlığı değişen alan sınavı. TYT temel bilgiyi ölçerken AYT derinlik ister: matematikte türev ve integral, edebiyatta dönem ve akım bilgisi, fizikte kavramsal muhakeme.
Bu yazıda alanına göre hangi derslere nasıl yaklaşacağını, TYT ile AYT çalışmasını nasıl dengeleyeceğini ve deneme takvimini nasıl kuracağını anlatıyorum. Testlerin içeriği ve puan hesabı değişebildiği için güncel sayıları ÖSYM kılavuzundan kontrol et.
Alanını erken netleştir
YKS'de sayısal, eşit ağırlık, sözel ve dil olmak üzere dört puan türü var. İlk üçü AYT'deki testlerle hesaplanır; dil puanı ise ayrı bir oturum olan YDT'ye dayanır. Hangi bölümü hedeflediğin, hangi testleri çözeceğini belirler. Bu kararı son yıla bırakmak zaman kaybıdır; 11. sınıfta netleşmiş bir alan çalışmayı odaklar.
Kararsızsan hedef bölümlerin puan türlerine bak. Aynı puan türünü isteyen birkaç bölüm arasında kararsız kalmak sorun değil: hukuk ile işletme ikisi de eşit ağırlık ister, ikisine de aynı programla hazırlanırsın. Hukuk ile tıp arasında kalmak ise iki ayrı program demektir; bu kararsızlık uzadıkça iki alanda da yarım kalırsın.
Alan seçimini yalnızca sevdiğin derse göre yapma. Hedef bölümün istediği puan türünü, o alandaki derslerdeki seviyeni ve çalışmaya ayırabileceğin süreyi birlikte değerlendir.
Sayısal: matematik ve fen derinliği
Sayısal alanda AYT matematik en belirleyici derslerden biri. Fonksiyonlar, polinomlar, trigonometri, logaritma, diziler, limit, türev ve integral konuları birbirine bağlıdır: limiti anlamadan türevi, türevi anlamadan integrali çözemezsin. Bu yüzden konu sırasını bozmadan ilerle ve bir konuyu oturtmadan sonrakine geçme.
Fizik, kimya ve biyolojide kavramsal anlama formül ezberinden önce gelir. Hız-zaman grafiğinin altındaki alanın yer değiştirmeyi verdiğini bilen öğrenci, formülü unutsa bile soruyu çözer. Her formülü bir örnek soruyla birlikte öğren. Biyolojide şema ve süreç çizimleri, kimyada tepkime türleri ve mol hesapları, fizikte grafik yorumu düzenli pratik ister.
Eşit ağırlık ve sözel: edebiyat ve sosyal
Eşit ağırlık alanında matematik ile edebiyat, tarih ve coğrafya birlikte çalışılır. Edebiyatta dönem, akım, sanatçı ve eser bilgisi geniş bir ezber alanı oluşturur. Bunları kronolojik bir çizelgeye yerleştir ve sanatçı-eser eşleştirmelerini akıl kartına dönüştür: ön yüzde Mai ve Siyah, arka yüzde Halit Ziya Uşaklıgil ve Servet-i Fünun dönemi gibi.
Sözel alanda tarih ve coğrafya derinleşir, felsefe grubu eklenir. Tarihte olayları tek tek ezberlemek yerine neden sonuç zinciri kur: Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik fikrinin Osmanlı'daki azınlık isyanlarına nasıl zemin hazırladığını bir zincir olarak yaz. Coğrafyada harita, iklim grafiği ve tablo yorumu ön plandadır. Felsefe grubunda kavram tanımlarını ve filozof görüşlerini karşılaştırmalı tablolarla çalış.
- Edebiyat: dönem çizelgesi, akım özellikleri, sanatçı ve eser kartları
- Tarih: neden sonuç zinciri, dönem karşılaştırması
- Coğrafya: harita, grafik ve tablo yorumu
- Felsefe: kavram tanımları ve görüş karşılaştırması
TYT ile AYT dengesi
En sık yapılan hata TYT'yi bitmiş sayıp yalnızca AYT'ye gömülmek. TYT puanı yerleştirmede her puan türü için önemini korur; üstelik pratik yapılmayan hız birkaç haftada düşer. Haftalık programda TYT'ye küçük ama sabit bir yer ayır: her gün bir Türkçe ve bir temel matematik testi, TYT hızını canlı tutar.
Konu bitirme sırasında AYT'yi önce planla; çünkü AYT konuları daha uzun sürer ve birbirine bağlıdır. TYT tekrarı ise daha kısa döngülerle sürdürülür. Örneğin hafta içi akşamları AYT konu çalışmasına, sabahın ilk yarım saatini TYT rutinine ayırmak iki sınavı da diri tutar.
- 1Haftalık saatin büyük bölümünü AYT derslerine ayır.
- 2Her gün kısa bir TYT rutini koru.
- 3Hafta sonu sırayla bir TYT ya da AYT denemesi çöz.
- 4Denemeden sonra yanlışları türüne göre işle.
Deneme takvimi ve analiz
AYT denemelerine konuların yarısından fazlası bittiğinde başla. Erken deneme, bilmediğin konulardan gelen yanlışlarla dolar ve gerçek bir ölçüm vermez. Her denemeden sonra konu bazlı yanlış dağılımını çıkar; hangi konudan kaç yanlış geldiğini gör ve her yanlışı üç kovadan birine koy: bilgi eksiği, işlem hatası, soru kökünü yanlış okuma.
Kovalar farklı tedavi ister. Bilgi eksiği konuya geri dönmeyi, işlem hatası daha yavaş ve kontrollü çözmeyi, okuma hatası soru kökünün altını çizme alışkanlığını gerektirir. Aynı konudan üst üste yanlış geliyorsa deneme çözmeye ara ver ve o konuyu yeniden çalış. Yanlış defteri bu noktada işe yarar: biriken yanlışları konuya göre gruplamak, zayıf noktayı tahmin etmene gerek bırakmadan gösterir.
kitapok'ta nasıl uygularsın
kitapok'ta YKS soru bankalarının bir kısmı üyeliksiz çözülür; üye olduğunda yanlışların yanlış defterinde birikir, tekrar ederken önce oraya bak. Konu Özetleri Havuzu'ndaki matematik, fizik, kimya, edebiyat ve felsefe özetleri kaynağın zaman ya da sayfa damgasını taşır; bölümlerin en az yarısı damgalıysa özet Kanıtlı Özet rozeti alır ve havuzu okumak için üyelik gerekmez. Edebiyat için sanatçı-eser eşleştirmelerinin geçtiği özetten akıl kartı ürettir (üretim üyelik ve aylık hak ister); kartlar 1, 3, 7 ve 16. günlerde yeniden önüne gelir. Unutma Radarı ise hangi konunun unutulmaya başladığını gösterir, tekrar sırasını buna göre kur.
YKS sayfasıAYT dersleri ve soru bankalarıEdebiyat konu özetleriDönem ve akım notlarıFizik konu özetleriKavram odaklı özetler