KPSS Genel Kültür Nasıl Çalışılır? Ders Ders Plan

Genel kültür, KPSS'nin en çok bilgi isteyen bölümü. Tarih tek başına yüzlerce tarih, kişi ve olay barındırır; coğrafya haritayla düşünmeyi, vatandaşlık ise anayasa mantığını ister. Bu yüzden genel kültürde yöntem, sayıdan çok düzenle ilgilidir.

Bu yazıda her dersi ayrı ayrı ele alıyor, hangi tekniklerin işe yaradığını ve en sık yapılan hataları anlatıyorum. Konu listesi ve soru dağılımı yıldan yıla değişebildiği için güncel bilgiyi ÖSYM kılavuzundan doğrula.

Tarih: kronolojiyi omurga yap

Tarihi ezber listesi gibi çalışan aday iki hafta sonra karıştırmaya başlar. Bunun yerine önce kronolojik omurgayı kur: İslamiyet öncesi Türk tarihi, İslamiyet sonrası Türk devletleri, Osmanlı'nın kuruluş, yükselme, duraklama, gerileme ve dağılma dönemleri, Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet dönemi. Her yeni konuyu bu omurgadaki yerine oturt; yerini bilmediğin bilgi ilk tekrarda düşer.

Osmanlı'da padişah sırası ve dönem özellikleri en verimli alanlardan biridir. Padişahları dönemlere gruplayarak, her dönemi tek bir başlıkla kodlayarak çalış: kuruluş dönemini Osman Gazi'den II. Murat'a kadar tek zincir gibi ele al, yükselme dönemini İstanbul'un fethiyle başlat. İnkılap tarihinde ise savaş, antlaşma ve kongre sırası önemli; Mondros'u, Erzurum ve Sivas kongrelerini, Lozan'ı aynı zaman çizelgesine yerleştir ki hangisinin hangisine zemin hazırladığını görebilesin.

• Kronolojik çizelge çıkar, her yeni konuyu üzerine ekle
• Antlaşmaları maddeleriyle değil sonucu ve tarafıyla hatırla; Mondros'u örneğin işgallere zemin hazırlayan ateşkes olarak kodla
• Kişi ve eser eşleştirmelerini akıl kartına dönüştür
• Haftada bir kez tüm çizelgeyi baştan sona gözden geçir

Coğrafya: haritayla çalış, sayıyı sonra öğren

Coğrafya sorularının büyük bölümü Türkiye'nin fiziki ve beşeri özelliklerini ister. Bölgeleri, dağ sıralarını, akarsuları ve iklim tiplerini harita üzerinde görmeden öğrenmek zor. Boş bir Türkiye haritası çıkar, her konuyu o haritaya işle. Kızılırmak'ın Sivas'tan doğup Bafra'da Karadeniz'e döküldüğünü haritada bir kez izlediğinde adı, yönü ve deltası tek parça hâlinde aklında kalır; listeden ezberlediğinde üçü ayrı ayrı uçar.

Nüfus, üretim ve il sıralaması gibi sayısal veriler sık değişir. Bunları kaynağının yılına bakarak öğren ve mutlak sayı yerine sıralamayı ve nedenini hatırla. En kalabalık illerin nüfusunu değil, neden kalabalık olduklarını bil: sanayi, göç, liman ya da ulaşım kavşağı. Nedeni bilinen bilgi kalır; sayı ezberi uçar.

Vatandaşlık: anayasa mantığını kavra

Vatandaşlık, hukuk okumamış adayın en çok ürktüğü ders. Oysa konu sayısı az, mantığı tutarlı. Temel kavramlar, anayasanın genel esasları, temel hak ve ödevler, yasama, yürütme, yargı ve idare bölümlerini bu sırayla çalış; her bölüm bir öncekinin kavramlarına yaslanır.

Sorular sıkça hangisi yetkilidir, hangisi görevidir, hangi çoğunlukla biçiminde gelir. Bu yüzden yetki ve görev listelerini kurumlara göre tablolaştır: kanun teklif etme yetkisi milletvekillerinde, kanunu yayımlama ya da bir daha görüşülmek üzere Meclis'e geri gönderme yetkisi Cumhurbaşkanı'nda gibi. Anayasa değişiklikleri güncel kalmalı; eski basım bir kaynaktan çalışmak yanlış öğrenmenin en kolay yolu.

Güncel bilgiler: son yılı takip et

Güncel bilgiler için tüm yıl haber okumak gerekmez. Sınavdan önceki bir yılın önemli olayları, atamalar, uluslararası zirveler, ödüller, spor organizasyonları ve bilimsel gelişmeler yeterli bir çerçeve sunar. Bunları aylık bir liste hâlinde tut ve sınavdan önceki ay topluca tekrar et.

Kaynak seçerken güncel bilgi derlemelerinin yayın tarihine bak. Sınavdan çok önce yazılmış bir derleme son ayları kaçırır; o boşluğu kendi listenle kapat.

Tekrar düzeni ve yanlış analizi

Genel kültürde bilgi yoğun olduğundan tekrar, öğrenmenin kendisi kadar zaman alır. Her konuyu bitirdikten bir gün, üç gün, yedi gün ve on altı gün sonra kısa bir tekrarla geri çağır. Aralıkların gittikçe açılması bilerek: bilgiyi tam unutmak üzereyken hatırlamak, onu her gün yeniden okumaktan daha kalıcı.

Yanlış yaptığın her soruyu bir yerde biriktir ve sınıflandır: bilgi eksiği mi, karıştırma mı, dikkat hatası mı? Karıştırma hatası çoksa iki benzer bilgiyi karşılaştırmalı kart yap; Sevr ile Lozan'ın hükümlerini karıştırıyorsan iki antlaşmayı yan yana yazan tek bir kart yeter. Bilgi eksiği çoksa konuya geri dön; dikkat hatası çoksa soruyu iki kez okuma alışkanlığı edin.

1. 1Konuyu öğren ve aynı gün bir test çöz.
2. 2Yanlışları yanlış defterine yaz, türünü işaretle.
3. 3Ertesi gün ve üç gün sonra yanlışlardan mini test çöz.
4. 4Haftalık tekrar gününde kartları ve çizelgeyi gözden geçir.

kitapok'ta nasıl uygularsın

kitapok'un Konu Özetleri Havuzu'nda tarih, coğrafya ve vatandaşlık başlıkları ders videolarından ve PDF notlardan çıkarılmış özetler hâlinde duruyor; bölümlerin kaynağın hangi dakikasından ya da sayfasından geldiği işaretli, en az yarısı damgalıysa özet Kanıtlı Özet rozeti taşır. Havuzu okumak üyelik istemez. KPSS soru bankalarında çözerken yaptığın yanlışlar yanlış defterine düşer; karıştırdığın bilgileri üyelikle akıl kartına çevirirsen kartlar 1-3-7-16 gün aralıklarıyla önüne gelir, yukarıdaki tekrar düzenini elle takip etmen gerekmez. Harita Avcısı ve Zaman Tüneli ile coğrafya ve kronoloji tekrarını oyuna çevirebilirsin.