19. Yüzyılda Osmanlı Devleti Siyasi Tarihi

0:0719. Yüzyıl Osmanlı Devleti Siyasi Tarihi Giriş

• 19. yüzyıl, Osmanlı Devleti için 'dağılma dönemi' olarak adlandırılır.
• Bu dönemde genellikle olumsuz gelişmeler yaşanmıştır.
• Sınavlarda yüzyıl bilgisi Roma rakamlarıyla sorulabilir (örn. XIX. yüzyıl).
• 17. yüzyıl duraklama, 18. yüzyıl gerileme, 19. yüzyıl ise dağılma dönemi olarak bilinir.

1:34Fransa'nın Mısır'ı İşgali ve Osmanlı'nın Denge Politikası

• 1798'de Fransızlar (Napolyon) Mısır'ı işgal etti.
• Mısır, baharat yolunun son merkezi, Akdeniz'e açılan kapı ve İngiliz-Fransız rekabetinin yaşandığı stratejik bir bölgeydi.
• Osmanlı Devleti, İngiltere ve Rusya'dan yardım isteyerek ilk kez denge politikası uyguladı.
• Cezzar Ahmet Paşa, Napolyon'u Akka'da durdurdu.
• 1801'de El Ariş Antlaşması ile Fransızlar Mısır'dan geri çekildi.
• 1802'de Paris Paktı ile Mısır'ın Osmanlı Devleti'ne ait olduğu kabul edildi.
• Kavalalı Mehmet Ali Paşa, Mısır'da Fransızlara karşı mücadele ederek ve kölemen isyanlarını bastırarak otoritesini güçlendirdi.

Önemli: Cezzar Ahmet Paşa'nın Napolyon'u Akka'da durdurması sınav sorusu olarak karşımıza çıkabilir.

4:14Sırp İsyanı ve Osmanlı-Rus Savaşı (1806-1812)

• Fransız İhtilali'nin yaydığı 'her millete bir devlet' (ulusçuluk/milliyetçilik) fikri, çok uluslu devletleri (Osmanlı, Avusturya-Macaristan, Rusya) etkiledi.
• Osmanlı Devleti'nde milliyetçilikten etkilenen ilk millet Sırplar oldu.
• 1804'te Karayorgi önderliğinde Sırplar isyan etti, ancak isyan bastırıldı.
• Sırpların arkasında Panislavizm politikası doğrultusunda Rusya vardı.
• 1806'da Rusya, Osmanlı Devleti'ne savaş ilan etti (1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı).
• Savaşın adı, farklı bölgelerde gerçekleştiği için net bir isimle anılmaz.

Önemli: Osmanlı Devleti'ne ilk isyan eden millet Sırplar'dır.

9:00Fransa'nın İhaneti ve İngiltere ile Yakınlaşma

• Fransa, Osmanlı'yı Rusya ile savaşa teşvik etmesine rağmen, 1807'de Rusya ile Tilsit Antlaşması'nı imzalayarak Osmanlı'yı parçalamayı planladı.
• Osmanlı Devleti, 1807-1809 yılları arasında İngiltere ile de savaştı.
• İngiliz donanması Marmara Denizi'ne kadar gelip İstanbul'u tehdit etti ve Mısır'ı işgal etmeye çalıştı ancak Kavalalı Mehmet Ali Paşa tarafından durduruldu.
• Fransa ve Rusya'nın anlaşması üzerine Osmanlı, denge politikası gereği 1809'da İngiltere ile Kale-i Sultaniye (Çanakkale) Antlaşması'nı imzaladı.
• Bu antlaşma, daha önceki kapitülasyonların devamı niteliğindeydi ve Boğazlar'ın kapalı olması maddesini içeriyordu.
• 1812'de 6 yıl süren Osmanlı-Rus Savaşı, Osmanlı'nın yenilgisiyle sonuçlandı.
• 1812 Bükreş Antlaşması ile Sırplar, Osmanlı'dan ilk kez imtiyaz (ayrıcalık) elde eden millet oldu.

Önemli: Osmanlı Devleti'nden ilk imtiyaz elde eden millet Sırplar'dır (Bükreş Antlaşması).

12:001806 Osmanlı-Rus Savaşı ve Fransa'nın Rolü

• 1806 yılında Osmanlı-Rus Savaşı, Fransızların kışkırtmasıyla başlamıştır.
• Fransa, güya Osmanlı'nın yanında gibi görünse de, 1807'de Rusya ile Tilsit Antlaşması'nı imzalamıştır.
• Tilsit Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin parçalanmasını öngören gizli maddeler içermekteydi.

Önemli: Tilsit Antlaşması bir sınav sorusu olmuştur.

12:401809 Kale-i Sultaniye (Çanakkale) Antlaşması

• Osmanlı Devleti, Tilsit Antlaşması ile parçalanma tehlikesiyle karşılaşınca, 1807-1809 yılları arasında savaştığı İngiltere'yi kendi yanına çekmek için harekete geçmiştir.
• 1809 yılında İngiltere ile Kale-i Sultaniye (Çanakkale) Antlaşması imzalanmıştır.
• Bu antlaşma ile Osmanlı, İngiltere ile olan savaşını sona erdirmiş ve İngiltere'yi kendi safına çekmiştir.

13:141812 Bükreş Antlaşması ve Sırpların İmtiyaz Kazanması

• 1812 yılında Rusya ile Bükreş Antlaşması imzalanmıştır.
• Bu antlaşma ile Sırplar, Osmanlı Devleti'nden ilk kez imtiyaz (ayrıcalık) elde eden millet olmuştur.
• İmtiyaz, Sırpların Cizye vergisi ödemekten muaf tutulması, kiliseye gitme özgürlüğü ve Kudüs'e seyahat kolaylığı gibi hakları içermekteydi.
• Sırpların bu imtiyazları kazanması, Rusya'nın desteğiyle isyan etmeleri sonucunda gerçekleşmiştir.
• Bu durum, diğer Osmanlı tebaası milletleri (Rumlar, Ermeniler, Araplar vb.) isyana teşvik ederek Osmanlı Devleti'nde ardı ardına isyanların başlamasına yol açmıştır.

Önemli: Sırpların Bükreş Antlaşması ile ilk imtiyazları elde etmesi çok önemlidir.

15:291815 Viyana Kongresi ve Restorasyon Dönemi

• Napolyon Savaşları, Avrupa'nın siyasi haritasını değiştirmiş ve 1815'te Waterloo Savaşı ile Napolyon durdurulmuştur.
• Avusturya Başbakanı Metternich başkanlığında, Avrupa'nın siyasi düzenini yeniden sağlamak amacıyla 1815'te Viyana Kongresi toplanmıştır.
• Osmanlı Devleti, Balkan sorunlarının gündeme geleceği endişesiyle Viyana Kongresi'ne katılmamıştır.
• Kongrede alınan en önemli karar, dünyanın neresinde olursa olsun ulusçuluk isyanlarının bastırılması ve Fransa'nın ortadan kaldırdığı krallıkların yeniden kurulması olmuştur.
• Rus Çarı I. Alexander, bu kongrede ilk defa 'Şark Sorunu'nu (Doğu Sorunu) gündeme getirmiştir.
• Şark Sorunu, Osmanlı Devleti'nin önce Avrupa'dan, sonra da Anadolu'dan atılması ve Türklerin Orta Asya'ya sürülmesi projesidir.
• 1815'teki Viyana Kongresi'nden 1827'deki Navarin Olayı'na kadar geçen döneme 'Restorasyon Dönemi' adı verilmiştir.

Önemli: Viyana Kongresi'ne Osmanlı Devleti'nin katılmaması ve Restorasyon Dönemi'nin tanımı sınavda sıkça sorulmuştur.

24:00Eflak İsyanı ve Mora İsyanı

• 1820'de Eflak'ta isyan çıktı, ancak bu isyan bastırıldı.
• Rumların çoğunlukta olduğu yer Mora Yarımadası (Yunanistan) idi.
• 1821'de Mora Yarımadası'nda isyan çıkınca, Ruslar, İngilizler, Fransızlar ve İtalyanlar gibi Avrupa ülkeleri destek verdi.
• Avrupa, Rumları Bizans İmparatorluğu'nun çocukları ve Avrupa'nın şımarık çocukları olarak görüyordu.
• 1815 Viyana Kongresi kararlarına göre milliyetçi isyanlar bastırılmalıydı, ancak Avrupalı devletler Osmanlı'ya karşı bu kararı uygulamadı.
• İngiliz şair Lord Byron, Mora İsyanı'na destek vermek için Mora'ya geldi ve orada hastalanarak öldü.

Önemli: Avrupalı devletlerin Mora İsyanı'na destek vermesi, Viyana Kongresi kararlarının ikiyüzlülüğünü gösterir.

26:43Tripoliçe Katliamı

• 1821'deki Mora İsyanı sırasında Tripoliçe'de Türklere ve Yahudilere yönelik büyük bir katliam yaşandı.
• Katliamda 3 gün içinde 10.000 ila 32.000 arasında insan öldürüldü.
• Dönemin kaynaklarına göre, atların nalları insan cesetlerinden yere değmiyordu.
• Yunan din adamları, milliyetçilik duygularını kullanarak halkı Müslümanlara karşı kışkırttı.
• Osmanlı Devleti'nin bu katliamı ders kitaplarında yeterince anlatmaması eleştirilmektedir.

Önemli: Tripoliçe Katliamı, tarihimizdeki ilk soykırım olarak kabul edilebilir ve Osmanlı Devleti'nin otoritesinin zayıflığını gösterir.

30:54Mehmet Ali Paşa'dan Yardım İstenmesi ve Navarin Olayı Öncesi

• II. Mahmut, Mora İsyanı'nı ve Tripoliçe Katliamı'nı bastıramayınca Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'dan yardım istedi.
• Mehmet Ali Paşa, oğlu İbrahim Paşa'ya valilikler verilmesi karşılığında isyanı bastırmayı kabul etti.
• Mehmet Ali Paşa'nın donanması Mora'ya giderek isyanı bastırdı, ancak daha sonra donanmasını Mısır'a geri çekti.
• Donanmanın geri çekilmesiyle Rumlar tekrar Mora'ya inerek isyanı yeniden başlattılar.

Önemli: Mehmet Ali Paşa'nın yardım karşılığında valilik istemesi, Osmanlı Devleti'nin merkezi otoritesinin zayıfladığını gösterir.

34:38Navarin Olayı

• 1827'de İngiltere, Fransa ve Rusya donanmaları, Rumlara bağımsızlık verilmesi talebiyle Navarin'de bulunan Osmanlı donanmasını yaktı.
• Bu olay, 1815 Viyana Kongresi'nde alınan milliyetçi isyanları bastırma kararının Avrupalı devletler tarafından hiçe sayıldığını gösterdi.
• Navarin Olayı, Osmanlı Devleti'nin tarihinde donanmasının üçüncü kez yakılmasıdır (diğerleri 1571 İnebahtı ve 1770 Çeşme).

Önemli: Navarin Olayı, Osmanlı Devleti'nin donanmasının yakılmasıyla büyük bir darbe almasına ve Yunanistan'ın bağımsızlık sürecinin hızlanmasına neden olmuştur.

36:00Navarin Olayı ve Restorasyon Dönemi'nin Sonu

• Avrupa'daki Restorasyon Dönemi, Mora'da Yunan devleti kurulmasını istemeyen Osmanlı'ya karşı Rusya'nın savaş ilan etmesiyle sona erdi.
• Üç devletin (İngiltere, Fransa, Rusya) Osmanlı donanmasını yakmasıyla Navarin Olayı gerçekleşti.
• Osmanlı'nın donanma tazminatı istemesi üzerine Rusya, 1827-28 Osmanlı-Rus Savaşı'nı başlattı.
• Bu olayla Restorasyon Dönemi sona erdi, çünkü bu dönemde alınan kararlar Osmanlı'ya karşı uygulanmaya başlandı.

Önemli: Navarin Olayı, Restorasyon Dönemi'ni bitiren önemli bir gelişmedir ve Osmanlı donanmasının yakılmasıyla sonuçlanmıştır.

38:40Filiki Eterya Cemiyeti ve Yunan İsyanı'nın Başlaması

• 1820'de Rus generali Aleksandr İpsilanti, Filiki Eterya Cemiyeti'ni kurdu.
• Cemiyetin amacı, bağımsız bir Yunanistan devleti kurmak ve daha sonra 'Megali İdea' (Büyük Yunanistan) hedefine ulaşmaktı.
• Eflak'ta Rumlar ayaklandı ancak isyan bastırıldı.
• Bu haberlerin Mora Yarımadası'na yanlış ve abartılı yayılmasıyla (Türklerin Eflak'ta Rumları katlettiği iddiaları) 1821'de Mora'da Yunan isyanı başladı ve Tripolice Katliamı yaşandı.
• Yunan isyanının çıkmasında milliyetçilik akımı, Avrupalıların kışkırtması, Rum aydınlarının ve din adamlarının çalışmaları, Filiki Eterya Cemiyeti'nin bağımsızlık için çalışması ve eski Bizans İmparatorluğu'nu canlandırma hayali etkili oldu.
• Yanya Valisi Tepedelenli Ali Paşa'nın isyanı, II. Mahmut'un Yunan isyanıyla yeterince ilgilenememesine neden oldu.

Önemli: Filiki Eterya Cemiyeti, Yunan bağımsızlık hareketinin başlangıcıdır ve Megali İdea'nın temelini atmıştır.

46:401829 Edirne Antlaşması ve Yunanistan'ın Bağımsızlığı

• 1827-28 Osmanlı-Rus Savaşı'nı Ruslar kazandı.
• 1829'da Rusya ile Edirne Antlaşması imzalandı.
• Bu antlaşmayla Sırplar özerk hale gelirken, Yunanlılar bağımsız bir devlet oldu.
• Osmanlı tarihinde ilk isyan eden millet Sırplar olsa da, ilk bağımsızlığını kazanan millet Yunanlılar olmuştur.

Önemli: Edirne Antlaşması ile Yunanistan, Osmanlı Devleti'nden bağımsızlığını kazanan ilk millet olmuştur. Sırplar ise özerklik elde etmiştir.

48:00Cezayir'in İşgali ve Önemi

• 1830 yılında Fransa, Cezayir'i işgal etti.
• Cezayir, Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika'da kaybettiği ilk toprak parçasıdır.
• Kuzey Afrika'da kaybedilen son toprak parçası Trablusgarp (Libya) olacaktır.
• Kuzey Afrika'daki Osmanlı toprakları Mısır, Trablusgarp, Tunus, Cezayir ve Fas'tır.

Önemli: Cezayir, Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika'da kaybettiği ilk toprak parçasıdır. Bu bilgi iki defa sınav sorusu olmuştur.

49:00Cezayir Türküsü ve Kültürel Dejenerasyon

• Cezayir Türküsü aslında bir ağıttır.
• Ancak günümüzde bu ağıt, oyun havası olarak çalınmaktadır.
• Bu durum, kültürel dejenerasyonun ve yıkımın bir örneğidir.
• Fransızlar, Cezayir'i sömürmüş ve işine yarayanları alıp, yaramayanları sefil bırakmıştır.
• Cezayirliler, Fransa'ya karşı kinle büyütülmüştür ancak tek çıkış noktası Fransa olunca oraya göç etmek zorunda kalmışlardır.

54:00Fransa'nın Sömürgecilik Tarihi

• Fransa, yıllardır Avrupa'nın ve Afrika'nın en büyük katillerinden biridir.
• Savaş zamanlarında mazluma karşı dünyanın en cani insanları haline gelirler.
• Fransızlar, sömürü düzenini işine yarayanı alıp, yaramayanı köle yaparak kurmuşlardır.

55:00Tarihi Ağıtların Oyun Havasına Çevrilmesi

• Cezayir ağıtı gibi, Genç Osman Türküsü de oyun havasına çevrilmiştir.
• Genç Osman, 4. Murat'ın Bağdat Seferi'nde şehit düşen bir Yeniçeri askeridir.
• Genç Osman Türküsü'nde 'Bağdat'ın kapısını Genç Osman açtı, düşmanın cümlesi önünden kaçtı, kelle koltuğunda üç gün savaştı' sözleri, onun kahramanlığını anlatır.
• Bu türküler, bir kahramanın şehitliğini anlatan ağıtlardır ve oyun havası olarak çalınmamalıdır.
• Tarih bilincinin yükseltilmesi ve kültürel değerlerin doğru şekilde aktarılması önemlidir.

1:00:00Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın İlerleyişi

• Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa, Osmanlı Devleti'nin istediği valilikleri vermemesi üzerine oğlu İbrahim Paşa komutasındaki orduyu gönderdi.
• İbrahim Paşa, Osmanlı ordusunu Şam, Halep ve Kütahya'ya kadar yenerek ilerledi.
• Kütahya'ya kadar gelen Mehmet Ali Paşa'nın ordusu, İstanbul'a üç gün mesafedeydi ve II. Mahmut'un tahtı tehlikeye girdi.

Önemli: Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın ordusunun Kütahya'ya kadar gelmesi, Osmanlı Devleti için büyük bir iç tehdit oluşturmuştur.

1:12:001840 Londra Konferansı ve Mısır Sorununun Çözümü

• Avrupalı devletler, Mehmet Ali Paşa'nın Mısır'daki gücünü kırmak için Mısır limanlarını bombaladı.
• Mehmet Ali Paşa, 1840 Londra Konferansı kararlarını kabul etmek zorunda kaldı.
• Bu kararlar ile Mısır sorunu çözüldü ve Avrupalı devletler Osmanlı Devleti'nden yana tavır aldı.
• Avrupalı devletler, Mehmet Ali Paşa'nın Osmanlı Hanedanı'ndan daha büyük bir tehdit oluşturduğunu düşündüğü için onun önünü kesti.

Önemli: 1840 Londra Konferansı kararlarıyla Mısır sorunu uluslararası bir boyut kazanmıştır.

1:12:541841 Londra Boğazlar Sözleşmesi

• 1840 Londra Konferansı'nın ardından, 1841'de Londra'da Boğazlar Sözleşmesi imzalandı.
• Bu sözleşmeye göre Boğazlar Osmanlı Devleti'nde kalacak, barış zamanı tüm ticaret gemilerine açık, savaş zamanı ise tüm savaş gemilerine kapalı olacaktı.
• Bu sözleşme ile Rusya'nın Hünkar İskelesi Antlaşması'yla elde ettiği haklar elinden alındı.
• Hünkar İskelesi Antlaşması ile Osmanlı Devleti Boğazlar üzerindeki egemenlik hakkını son kez kullanmıştır.

Önemli: 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar sorunu uluslararası bir statü kazanmış ve Osmanlı Devleti'nin Boğazlar üzerindeki mutlak egemenliği kısıtlanmıştır.

1:17:17Boğazlar Sorununun Türkiye Lehine Çözülmesi

• Boğazlar sorunu, Türkiye'nin lehine ancak 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile çözülmüştür.
• Bu durum, Osmanlı Devleti'nin Boğazlar üzerindeki kontrolünün uzun yıllar boyunca uluslararası garantör devletlerin elinde olduğunu göstermektedir.

Önemli: Boğazlar sorunu Türkiye'nin lehine 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile çözülmüştür.

1:17:421833 Kütahya Antlaşması ve Hünkar İskelesi Antlaşması

• Mora valiliğini alamayan Mehmet Ali Paşa, Girit ve Suriye valiliğini istemiş, Osmanlı Devleti kabul etmeyince Kütahya'ya kadar ilerlemiştir.
• Bunun üzerine Osmanlı Devleti ile Mehmet Ali Paşa arasında 1833 Kütahya Antlaşması imzalanmıştır.
• Mehmet Ali Paşa'ya Mısır valiliğine ek olarak Girit ve Şam valilikleri, oğlu İbrahim Paşa'ya Cidde ve Adana muhasıllığı verilmiştir.
• Bu olaylar sırasında İngiltere ve Fransa Osmanlı Devleti'ne destek vermeyince, II. Mahmut 'Denize düşen yılana sarılır' diyerek Rusya'dan yardım istemiştir.
• Rusya ile 8 yıllığına Hünkar İskelesi Antlaşması imzalanmıştır.
• Boğazlar bu antlaşmayla ilk defa sorun haline gelmiştir.
• Böylece Osmanlı Devleti Boğazlar üzerinde son kez egemenlik hakkını kullanmıştır.

Önemli: Hünkar İskelesi Antlaşması ile Boğazlar sorunu ilk kez ortaya çıkmış ve Osmanlı Devleti Boğazlar üzerindeki egemenlik hakkını son kez kullanmıştır. 'Denize düşen yılana sarılır' sözü II. Mahmut tarafından Rusya'dan yardım istenmesi üzerine söylenmiştir.

1:23:321839 Nizip Savaşı

• Osmanlı Devleti, Mehmet Ali Paşa ile yaptığı Nizip Savaşı'nı kaybetmiştir.

1:24:00Osmanlı'nın Rusya'dan Yardım İstemesi ve Hünkar İskelesi Antlaşması

• II. Mahmut, İngiltere ve Fransa'dan yardım istedi ancak bu devletler olayı bir iç sorun olarak gördükleri için yardım etmediler.
• Osmanlı Devleti, 'Denize düşen yılana sarılır' diyerek en büyük düşmanı olan Rusya'dan yardım istedi.
• Rusya, Osmanlı'nın yardım teklifini kabul ederek gemilerini boğazlara gönderdi.
• Rus gemilerinin boğazlara gelmesi üzerine İngiltere ve Fransa şaşırdı ve müdahale etmeye karar verdi.
• 1833 yılında Osmanlı Devleti ile Kavalalı Mehmet Ali Paşa arasında Kütahya Antlaşması imzalandı.
• Kütahya Antlaşması'na göre Cidde ve Şam valilikleri Mehmet Ali Paşa'ya verildi, Adana'da vergileri toplama yetkisi de ona tanındı.
• Mısır, Osmanlı eyaleti olarak kalmaya devam edecek ve Mısır'ın yıllardır göndermediği vergilerin bir kısmı Osmanlı'ya gönderilmeye başlandı.
• Kütahya Antlaşması'ndan sonra Rusya, İngiltere ve Fransa'ya güvenmediği için Osmanlı Devleti ile 1833 yılında 8 yıllık Hünkar İskelesi Antlaşması'nı imzaladı.
• Hünkar İskelesi Antlaşması'na göre Rusya, Osmanlı Devleti'nin masraflarını karşılaması şartıyla gemi göndermeye hazırdır.
• Savaş zamanında boğazlar sadece Rus gemilerine açık bırakılacaktır.

Önemli: Hünkar İskelesi Antlaşması, Rusya'nın Boğazlar üzerindeki emellerine ulaşması için önemli bir adım olmuştur ve Osmanlı Devleti'nin denge politikasının bir göstergesidir.

1:36:00Boğazlar Sorununun Uluslararasılaşması ve Balta Limanı Antlaşması

• Boğazlar sorununun çözümü için 1841'de Londra Konferansı toplanmış ve Londra Boğazlar Sözleşmesi imzalanmıştır.
• Bu sözleşme ile Boğazlar, uluslararası bir sorun haline gelmiştir.
• Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında 1838'de Balta Limanı Antlaşması imzalanmıştır.
• Osmanlı Devleti, bu antlaşmayla Mısır sorununun çözümünde İngiltere desteğini aramıştır.
• Bu antlaşmayla iç gümrük vergisi kaldırılmış ve ithalattan alınan vergi %12'den %5'e düşürülmüştür.
• Böylece Osmanlı Devleti, Avrupa'nın açık pazarı haline gelmiş ve ekonomisi Avrupa'ya bağımlı hale gelmiştir.

Önemli: Balta Limanı Antlaşması, Osmanlı ekonomisini Avrupa'ya bağımlı hale getiren ve iç gümrük vergilerini kaldırarak ithalatı kolaylaştıran çok önemli bir ekonomik antlaşmadır. Sınavlarda sıkça sorulmuştur.

1:38:05Sırp İsyanı ve Bükreş Antlaşması

• Sırpların isyan eden lideri Kara Yorgi'dir.
• 1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı yaşanmıştır.
• 1807-1809 yılları arasında Osmanlı-İngiliz Savaşı da yaşanmıştır, İngilizler Marmara Denizi'ne kadar gelmiştir.
• Osmanlı-İngiliz Savaşı sonunda Kale-i Sultaniye (Çanakkale) Antlaşması imzalanmıştır.
• Rusya ile yapılan Bükreş Antlaşması ile Osmanlı Devleti'nden ilk imtiyaz elde eden millet Sırplar olmuştur.

Önemli: Osmanlı Devleti'nden ilk imtiyaz elde eden millet Sırplardır.

1:40:02Viyana Kongresi ve Şark Sorunu

• 1815'te Viyana Kongresi toplandı.
• Viyana Kongresi'ni toplayan kişi Avusturya Başbakanı Metternich'tir.
• Viyana Kongresi'nde Şark Sorunu (Doğu Sorunu) gündeme geldi.
• Şark Sorunu'nun ilk aşaması Osmanlı'yı Balkanlar'dan atmak, ikinci aşaması Anadolu'dan atıp Türkleri Orta Asya'ya göndermektir.
• 1815 Viyana Kongresi'nden 1827 Navarin Olayı'na kadar geçen süreye Restorasyon Dönemi denir.
• Restorasyon Dönemi'nde Avrupa'da Napolyon'un bozduğu sınırlar ve krallıklar yeniden kurulmaya çalışılmıştır.

Önemli: Viyana Kongresi'ni toplayan Metternich ve Şark Sorunu'nun gündeme gelmesi önemlidir.

1:42:00Rum İsyanları ve Mora Katliamı

• 1814'te Filiki Eterya Cemiyeti kuruldu, daha sonra adı Etniki Eterya olarak değişti.
• Bu cemiyet Ruslar tarafından Rumlar için kurulmuştur.
• Ruslar, eski Bizans İmparatorluğu'nu canlandırmak (Megali İdea) amacıyla İstanbul'u almak istiyorlardı.
• Eflak'ta Rumlar ayaklandı, isyan bastırıldı.
• Mora'da Rumlar ayaklandı, Mora İsyanı sırasında Yunanlılar tarafından masum Türk ve Yahudilere yönelik katliam yapıldı.
• Bu katliamın adı Tripolitçe Katliamı'dır.
• Mora İsyanı'nın çıkış nedenleri: ulusçuluk akımından etkilenme, Avrupalıların kışkırtması, Rum aydınları ve din adamlarının çalışmaları, Filiki Eterya Cemiyeti'nin bağımsızlık için çalışması, eski Bizans İmparatorluğu'nu canlandırma amacı (Megali İdea), Tepedelenli Ali Paşa isyanı.

Önemli: Tripolitçe Katliamı ve Rum İsyanı'nın nedenleri sınavda çıkabilir.

1:46:00Navarin Olayı ve Edirne Antlaşması

• Mora İsyanı'nı bastırmak için II. Mahmut, Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa'dan yardım istedi.
• Mehmet Ali Paşa, Mora Valiliği'ni istedi, II. Mahmut kabul etti.
• Mehmet Ali Paşa ordusunu Mora'ya göndererek isyanı bastırdı ancak sonra Mısır'a geri döndü.
• İsyanlar 1821, 1823, 1825 ve 1827 yıllarında devam etti.
• 1827'de İngiltere, Fransa ve Rusya, Yunanlılara bağımsızlık verilmesini isteyerek Osmanlı'nın egemenlik haklarını ihlal ettiğini düşündü.
• Bunun üzerine İngiltere, Fransa ve Rusya birleşerek Navarin'de Osmanlı donanmasını yaktı.
• Navarin Olayı, tarihimizde donanmamızın üçüncü kez yakıldığı olaydır (İnebahtı, Çeşme, Navarin).
• Navarin Olayı ile Restorasyon Dönemi sona erdi ve ulusçuluk akımının isyanları bastırılmadı, aksine desteklendi.
• Osmanlı Devleti, gemilerinin tazminat hakkını istedi ancak Rusya vermedi.
• Rusya ile yapılan savaşı Ruslar kazandı ve Edirne Antlaşması imzalandı.
• Edirne Antlaşması ile Yunanlılar bağımsız bir devlet oldu (Mora Yarımadası'nda Yunanistan Devleti kuruldu).
• Osmanlı Devleti'nden ilk defa bağımsızlık kazanan millet Rumlar (Yunanlılar) oldu.
• Sırplar ise Edirne Antlaşması ile özerk oldu.
• 1830'da Fransa, Cezayir'i işgal etti, Osmanlı Devleti Kuzey Afrika'da toprak kaybetti.
• Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika topraklarıyla ilgilenememesi ve uzak kalması nedeniyle Fransa'nın Cezayir'i işgaline göz yummak zorunda kaldı.

Önemli: Navarin Olayı, Edirne Antlaşması ile Yunanistan'ın bağımsız olması ve Sırpların özerklik kazanması çok önemlidir. Cezayir'in Fransa tarafından işgali de önemli bir olaydır.

1:48:00Londra Konferansı ve Mısır Sorununun Çözümü

• İngiltere ve Avusturya'nın Mısır limanlarını bombalaması üzerine Mehmet Ali Paşa anlaşmayı imzalamak zorunda kaldı.
• Londra Konferansı görüşmeleri sonucunda Mehmet Ali Paşa'nın gücü kırıldı.
• Mısır sorunu bu konferansla çözüldü.

1:48:43Hünkar İskelesi Antlaşması'nın Süresinin Bitimi ve Boğazlar Sorunu

• Hünkar İskelesi Antlaşması'nın süresi dolunca, devletler Boğazlar konusunda yeniden görüşme talep etti.
• Osmanlı Devleti'nin Boğazlar üzerindeki egemenlik hakları sorgulanmaya başlandı.

1:49:05Londra Boğazlar Sözleşmesi ve Osmanlı Egemenliğinin Zedelenmesi

• Barış zamanı Boğazlar herkese açık, savaş zamanı ise herkese kapalı hale geldi (Rusya dahil).
• Bu durum, Boğazlar üzerinde Osmanlı Devleti'nin istediği gibi tasarruf edememesi anlamına geliyordu.
• Boğazlar ilk defa Hünkar İskelesi Antlaşması'yla uluslararası sorun haline gelmiş, Londra Boğazlar Sözleşmesi'yle uluslararası boyut kazanmıştır.
• Londra Boğazlar Sözleşmesi, Osmanlı Devleti'nin egemenlik haklarını zedelemiştir.

Önemli: Londra Boğazlar Sözleşmesi ile Osmanlı Devleti'nin boğazlar üzerindeki egemenlik hakları zedelenmiştir.

1:58:00Nizip Savaşı ve Londra Konferansı

• 1838 yılında Mehmet Ali Paşa, II. Mahmut'un hastalığını duyduktan sonra vergiyi göndermedi.
• Bunun üzerine Mehmet Ali Paşa ile II. Mahmut arasında ikinci kez savaş çıktı.
• Osmanlı ordusu, başkente doğru geri çekilmek yerine Gaziantep'in Nizip ilçesinde Mehmet Ali Paşa'nın ordusuyla karşılaştı.
• Nizip Savaşı'nı yine Mehmet Ali Paşa kazandı.
• II. Mahmut'un vefatıyla tahta oğlu Abdülmecit geçti ve Mısır Sorunu'nun uluslararası bir sorun olduğunu belirterek İngiltere, Fransa ve Rusya'yı toplantıya çağırdı.
• 1840 yılında Londra Konferansı toplandı (Fransa katılmadı).
• Londra Konferansı'nda Mehmet Ali Paşa'nın Girit, Şam gibi valilikleri elinden alındı ve sadece Mısır valiliği babadan oğula geçmek şartıyla kendisine bırakıldı.
• Vergilerin iki katına çıkarılmasına karar verildi.
• Mehmet Ali Paşa'nın bu kararları kabul etmemesi üzerine İngiliz ve Avusturya birlikleri Mısır'ın dibine kadar ordularını getirdi.
• Bu durum, Mehmet Ali Paşa'yı anlaşmayı kabul etmeye zorladı.
• Londra Konferansı, Osmanlı Devleti'nin lehine sonuçlandı.

Önemli: Nizip Savaşı, Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın Osmanlı ordusuna karşı kazandığı son büyük zaferdir. Londra Konferansı ile Mısır Sorunu uluslararası bir boyut kazanmış ve Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü koruma çabaları uluslararası destekle sonuçlanmıştır.