Kuvâ-yi Milliye ve TBMM'ye Yönelik Ayaklanmalar

00:07Giriş ve Öğretmenler Günü Üzerine Konuşma

• Ramazan Yetgin, kameraman Murat ve tarih öğretmeni Merve Ahmet Kocaoğlu ile birlikte ders videosuna başlıyor.
• Öğretmenler Günü (24 Kasım) kutlanmış, Başöğretmen Mustafa Kemal Atatürk anılmış ve öğretmen atamaları konusundaki sorunlara değinilmiştir.
• Öğretmen atamalarında yüksek puanlara rağmen kontenjan yetersizliğinin bir sorun olduğu belirtilmiştir.
• Eğitim sistemindeki sorunların, özellikle atama ve üniversite yerleştirme konularında devam ettiği vurgulanmıştır.
• Pandeminin nüfusa etkilerinin önümüzdeki yıllarda görüleceği ve ilkokul birinci sınıfa başlayan öğrenci sayısındaki azalmanın buna örnek olduğu ifade edilmiştir.

04:56Kuvâ-yi Milliye ve TBMM'ye Karşı Çıkan Ayaklanmaların Kategorileri

• Ayaklanmalar, İstanbul Hükümeti tarafından doğrudan çıkarılanlar, İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri'nin ortaklaşa çıkardıkları, eskiden Kuvâ-yi Milliyeci olup sonradan ayaklananlar ve azınlıkların çıkardıkları olmak üzere dört ana kategoriye ayrılır.
• Sınavda sorunun genel mi yoksa kategorize edilmiş mi olduğuna dikkat edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
• Tüm ayaklanmaların ortak amacı Kuvâ-yi Milliye ve TBMM'yi yok etmektir.
• Azınlık ayaklanmalarının temel amacı ise devlet kurmaktır.

Önemli: Ayaklanmaların kategorilerine dikkat edilmelidir: doğrudan çıkarılanlar, ortaklaşa çıkarılanlar, sonradan ayaklananlar ve azınlık ayaklanmaları.

07:19İstanbul Hükümeti Tarafından Doğrudan Çıkarılan Ayaklanmalar

• İstanbul Hükümeti'nin temel amacı Kuvâ-yi Milliye'yi ve TBMM'yi yok etmektir.
• Şeyhülislam Dürrizade Abdullah Efendi'nin fetvası, Kuvâ-yi Milliyecilerin ülke içinde fitne ve fesada sebep olduğunu, amaçlarının cihat olmadığını ve öldürülmelerinin caiz olduğunu belirtmiştir.
• Bu fetva, cuma hutbelerinde okunarak, İngiliz uçaklarıyla dağıtılarak halk üzerinde büyük etki yaratmıştır.
• İngiltere, Kuvâ-yi Milliyecilerin boğazlara yaklaşmasından rahatsız olduğu için İstanbul Hükümeti'ne maddi ve manevi destek vermiştir.
• İstanbul Hükümeti tarafından doğrudan çıkarılan iki önemli ayaklanma vardır: Ahmet Anzavur Ayaklanmaları ve Kuvâ-yi İnzibatiye.

Önemli: Şeyhülislam Dürrizade Abdullah Efendi'nin fetvası ve İngiltere'nin desteği, İstanbul Hükümeti tarafından çıkarılan ayaklanmaların önemli nedenlerindendir.

09:45Ahmet Anzavur Ayaklanmaları

• Ahmet Anzavur, eski bir Osmanlı subayı olup paşalık sanı verilmiştir.
• Suluk, Manyas, Balıkesir, Geyve Boğazı, Sapanca, Adapazarı, Kocaeli ve İzmit bölgelerinde etkili olmuştur.
• Ahmet Anzavur'un üç ayaklanması vardır.
• İlk iki ayaklanması TBMM açılmadan önce bastırılmıştır.
• Üçüncü ayaklanması TBMM açıldıktan sonra gerçekleşmiş ve 'Kuvâ-yi Muhammediye' adını almıştır.
• Kuvâ-yi Muhammediye ismi, isyan edenlerin dini duygularını kullanarak Kuvâ-yi Milliye'ye karşı savaşmalarını sağlamak amacıyla kullanılmıştır.

Önemli: Ahmet Anzavur ayaklanmalarının üç kez gerçekleştiği ve üçüncüsünün 'Kuvâ-yi Muhammediye' adını aldığı bilgisi önemlidir.

12:00İstanbul Hükümeti Tarafından Doğrudan Çıkarılan Ayaklanmalar

• Ahmet Anzavur Ayaklanması: Kuva-i Muhammediye adıyla da bilinir.
• Kuva-i İnzibatiye (Hilafet Ordusu) Ayaklanması: İstanbul Hükümeti tarafından çıkarılan ikinci ayaklanmadır.

12:34Ayaklanmaların Amaçları

• Kuva-i Milliye'yi ve TBMM'yi yok etmek.
• Kuva-i Milliyecilerin Boğazlara yaklaşmasını engellemek (İngiltere tarafından istenmemesi).
• Dürrizade Abdullah Efendi'nin fetvası.

13:28Ayaklanmalara Karşı Alınan Önlemler ve Akbaş Cephaneliği Baskını

• Üç ayaklanma da bastırılmıştır (Refet Bele ve Çerkez Ethem'in orduları).
• Akbaş Cephaneliği Baskını: Köprülü Hamdi ve Dramalı Rıza Bey tarafından Akbaşköy'deki Fransız cephaneliği ele geçirilmiştir.
• Amaç: İzmir'in kurtuluşu için Kuva-i Milliye'ye cephane sağlamaktır.
• Baskın, 40 Kuva-i Milliyeci tarafından gece yapılmıştır.
• Cephane Yenice'ye taşınarak güvenli bir bölgeye alınmış ve Kuva-i Milliyecilere dağıtılmıştır.
• Köprülü Hamdi, Ahmet Anzavur tarafından şehit edilmiştir.

Önemli: Akbaş Cephaneliği Baskını ve Köprülü Hamdi'nin rolü KPSS için kritik bir bilgidir.

19:07İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri Tarafından Ortaklaşa Çıkarılan Ayaklanmalar

• Bu ayaklanmalarda para, mal ve silah desteği İtilaf Devletleri'nden gelmiştir.
• Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı isyanları Ankara'ya yakınlığı nedeniyle TBMM için büyük sıkıntı yaratmıştır.
• Hüsrev Gerede, Düzce isyanını bastırmak için gönderilmiş, ancak isyancılar onun TBMM'nin açılışını kutladığını zannetmiştir.
• Koçgiri Ayaklanması (Sivas, Zara, İmranlı, Tunceli): Alişir liderliğindeki Kürt aşireti tarafından çıkarılmıştır.
• Bu ayaklanma 2. İnönü Savaşı sırasında çıkmış ve Merkez Ordusu (Sakallı Nurettin Paşa komutasında) tarafından bastırılmıştır.
• Ali Batı Ayaklanması (Mardin, Nusaybin): Nusaybin ve Midyat'ı ele geçirmiştir.
• Çopur Musa Ayaklanması (Afyon, Çivril).
• Postacı Nazım Ayaklanması (Sivas, Yıldızeli).
• Zile Ayaklanması, Yeni Han Ayaklanması.
• Şeyh Eşref Ayaklanması (Bayburt, Aydıntepe): Bazı kaynaklar peygamberlik iddia ettiğini belirtir.

Önemli: Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı isyanlarının Ankara'ya yakınlığı ve Koçgiri Ayaklanması'nın 2. İnönü Savaşı sırasına denk gelmesi önemlidir.

24:00İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri'nin Ortaklaşa Çıkardığı Ayaklanmalar

• Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı isyanları aynı bölgede ve aynı dönemde çıkmıştır.
• Yozgat isyanı, Çapanoğulları isyanı olarak da bilinir.
• Boğazlıyan isyanı, Konya'nın Bozkır ilçesinde çıkmıştır ve Zeynelabidin tarafından yönetilmiştir.
• Çumra'da çıkan Delibaş Mehmet isyanı da Konya bölgesindedir.
• Şeyh Eşref isyanı Bayburt Aydıntepe'de gerçekleşmiştir.
• Ali Batı isyanı Nusaybin'de, Mardin'in Midyat ilçesinde çıkmıştır.
• Çopur Musa isyanı Afyon ve Çivril (Denizli) bölgelerinde etkili olmuştur.
• Milli Aşireti isyanı Urfa'da önce Fransızlara karşı mücadele etmiş, sonra TBMM'ye karşı ayaklanmıştır.
• Cemil Çeto isyanı Siirt'in Kurtalan ilçesinde çıkmıştır.
• Postacı Nazım isyanı Sivas'ta gerçekleşmiştir.
• Zile isyanı Tokat'ın Zile ilçesinde çıkmıştır.
• Şeyh Recep isyanı Sivas'ta gerçekleşmiştir.
• Koçgiri (Kiri) isyanı Tunceli ve Sivas (İmranlı) bölgelerinde büyük bir aşiretin ayaklanmasıdır.

Önemli: Çopur Musa isyanı Afyon, Delibaş Mehmet isyanı Konya ve Çapanoğulları isyanı Yozgat olarak sınavda çıkmıştır.

29:08İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri'nin Ortaklaşa Çıkardığı Ayaklanmaların Amaçları

• Kuvayımilliye'yi ve TBMM'yi yok etmek.
• Halkın dini duygularını istismar etmek.
• Anadolu'daki bazı ailelerin (Çapanoğulları, Aynacıoğulları gibi) bölge hakimiyetlerini kaybetmek istememeleri.

30:57Eskiden Kuvayımilliyeci Olup Sonradan Ayaklananlar

• Çerkez Ethem, 1. İnönü Savaşı sırasında ayaklanmıştır.
• Çerkez Ethem, Kuvayımilliye'nin ihtiyaçları halktan zorla karşılaması ve düzenli orduya katılmak istememesi nedeniyle isyan etmiştir.
• Çerkez Ethem, isyanın bastırılmasının ardından Yunanistan'a iltica etmiştir.
• Lozan Antlaşması'ndan sonra '150'likler' listesine alınmış ve ülkeye girişi yasaklanmıştır.
• Demirci Mehmet Efe de başlangıçta Kuvayımilliyeci iken sonradan ayaklanmıştır.

Önemli: Çerkez Ethem isyanı 1. İnönü Savaşı sırasında çıkmıştır ve Yunanistan'a sığınmasıyla sonuçlanmıştır.

36:00Çerkez Ethem İsyanı Amaçları ve Yeşil Ordu

• TBMM'nin kurmuş olduğu düzenli orduya katılmamak.
• TBMM'yi yok etmek.
• Çerkez Ethem'in TBMM içinde kurduğu grubun adı Yeşil Ordu'dur.

Önemli: Çerkez Ethem isyanının temel amacı düzenli orduya katılmamaktır. Yeşil Ordu, Çerkez Ethem'in TBMM içinde kurduğu grubun adıdır ve sınavda çıkabilir.

36:40Azınlıklar Tarafından Çıkarılan Ayaklanmalar ve Amaçları

• Ermeniler ve Rumlar tarafından çıkarılan ayaklanmalar.
• Ermenilerin isyan çıkardığı yerler: Süleymanlı (Zeytun) ve Sayınbeyli (Haçin).
• Bu isyanlar Sayın Bey ve Süleyman Bey tarafından bastırılmıştır.
• Pontus Rumları'nın hedefi, Samsun merkezli Trabzon'dan Kastamonu İnebolu'ya kadar uzanan bölgede Pontus Rum Devleti kurmaktır.
• Pontus Rum Devleti'nin kurulması için Paris Barış Konferansı'na sahte raporlar getiren kişi Hrisantos'tur.
• Merzifon Amerikan Koleji, Pontus Rum Devleti'nin ve Ermenilerin silah deposu olarak kullanılmıştır.
• Pontusçular, Nebiyan Dağı etrafında toplanmışlardır.
• Merkez Ordusu, Merzifon Amerikan Koleji'ne baskın yaparak silahları ele geçirmiştir.
• Rum İsyanı (1920-1923) en uzun süren isyandır.
• Ermeni İsyanları (Haçin Olayı ve Zeytun Olayı) Doğu Anadolu'da devlet kurmayı amaçlamışlardır.

Önemli: Azınlık isyanlarının temel amacı Kuvâ-yi Milliyecileri ve TBMM'yi yok etmek, Ermenistan ve Rum Devletleri kurmaktır. Rum İsyanı en uzun süren isyandır. Merzifon Amerikan Koleji'nin silah deposu olarak kullanılması ve Hrisantos'un rolü önemlidir.

43:49Ayaklanmaların Sonuçları

• TBMM'nin isyanları bastırmasıyla gücü ve otoritesi artmıştır.
• TBMM'nin Anadolu'ya egemen olmasını sağlamıştır.
• Yunan'ın Anadolu içlerine kadar gelmesini kolaylaştırmıştır.
• Kurtuluş Savaşı'nın kazanılmasını geciktirmiştir.
• TBMM işgal güçlerine karşı kullanacağı insan ve malzemenin önemli bir bölümünü bu ayaklanmaları bastırmak için kullanmıştır.
• Kardeş katline ve mücadelelerine yol açmıştır.
• Düzenli ordunun kurulma süreci hızlanmıştır.

Önemli: Ayaklanmaların en önemli sonucu, Kurtuluş Savaşı'nın gecikmesine ve TBMM'nin işgal güçlerine karşı kullanacağı kaynakları isyanları bastırmak için harcamasına neden olmasıdır. Ancak isyanların bastırılması TBMM'nin otoritesini de artırmıştır.

46:37Ayaklanmalara Karşı Alınan Önlemler ve İstiklal Mahkemeleri

• TBMM, ayaklanmalara karşı Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nu çıkarmıştır.
• Hıyanet-i Vataniye Kanunu, TBMM'ye karşı güç gösteren veya ayaklanan herkesi vatan haini ilan etmiştir.
• Asker kaçaklarını önlemek için Firariler Kanunu çıkarılmıştır.
• Firariler Kanunu, askere çağrıldığı halde gelmeyenleri hedef almıştır.
• Ayaklanmaları bastırmak için asker ihtiyacını karşılamak amacıyla bu kanunlar çıkarılmıştır.
• Hıyanet-i Vataniye ve Firariler Kanunlarını uygulamak için İstiklal Mahkemeleri kurulmuştur.
• İstiklal Mahkemeleri, TBMM içinden seçilen üç milletvekilinden oluşmuştur.
• İstiklal Mahkemeleri, Fransa'daki İhtilal Mahkemelerinden esinlenmiştir.
• İstiklal Mahkemeleri'ne 'Üç Aliler Mahkemesi' de denir.

Önemli: Ayaklanmalara karşı alınan en önemli hukuki önlemler Hıyanet-i Vataniye Kanunu ve Firariler Kanunu'dur. Bu kanunları uygulamak için kurulan İstiklal Mahkemeleri, TBMM'nin otoritesini güçlendirmede kritik rol oynamıştır.

48:00İstiklal Mahkemelerinin Özellikleri

• İstiklal Mahkemeleri seyyar mahkemelerdir, yani isyanın olduğu yere gidip kurulabilirler.
• Verdikleri kararlar kesindir, itiraz hakkı yoktur.
• Sanık kendini isyana katılmadığını kanıtlamak zorundadır.
• Mahkemeler sadece ihanet-i Vataniye'den değil, birçok farklı suçtan yargılama yapmıştır.
• Mustafa Kemal'e düzenlenen İzmir Suikastı davası ve 1925 Şeyh Sait isyanı gibi önemli davalara bakmışlardır.
• İstiklal Mahkemeleri, TBMM'nin yargı gücünü oluşturmuş ve Anadolu'da mutlak güç ve otoriteyi artırmıştır.
• İstiklal Mahkemelerinin son davası İzmir Suikastı davasıdır.
• Saltanatı geri getirmeye çalışanların cezası idamdır.
• Hoca lakaplı kişilerin tamamı camide ve medresede hocalık yapan kişiler değildir, lakapları hocalıktır.

Önemli: İstiklal Mahkemeleri'nin kararları kesindir ve temyiz hakkı yoktur. Son baktığı dava İzmir Suikastı davasıdır.

56:16Ayaklanmalara Karşı Alınan Önlemler

• Ayaklanmalara karşı ilk önlem Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun çıkarılmasıdır.
• İkinci önlem Firariler Kanunu'nun çıkarılmasıdır.
• Firariler Kanunu'nu uygulamak için İstiklal Mahkemeleri kurulmuştur.
• İstiklal Mahkemeleri zamanla Hıyanet-i Vataniye ve diğer suçları da yargılamıştır.
• İsyanları bastırmak amacıyla düzenli ordu kurulmuştur.
• Dürrizade Abdullah Efendi'nin fetvasına karşılık, Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi ve 153 imam/müftü tarafından Milli Mücadele'yi cihat ilan eden fetva yayınlanmıştır.
• Böylece Anadolu'da fetvalar savaşı yaşanmıştır.

Önemli: Hıyanet-i Vataniye Kanunu ve Firariler Kanunu ayaklanmalara karşı alınan önemli hukuki önlemlerdir. İstiklal Mahkemeleri Firariler Kanunu'nu uygulamak için kurulmuştur.

1:00:00Ayaklanmalara Karşı Alınan Önlemler

• Mehmet Rıfat Börekçi tarafından Millî Mücadele'yi destekleyen fetva yayınlanmıştır.
• Halkı bilgilendirmek amacıyla İrşad Heyetleri (Öğüt Kurulları) kurulmuştur.

1:00:35İstiklal Mahkemelerinin Özellikleri

• Düzenli ordunun kurulması ve devamının sağlanması için 11 Eylül 1920'de kurulmuştur.
• Meclis içinden seçilen 3 kişi tarafından oluşturulan seyyar mahkemelerdir.
• Vatana ihanet, casusluk, bozguncuk, soygun ve asker ailelerine saldırı gibi suçlara bakmıştır.
• Duruşmalar halkın önünde yapılmış ve alınan kararlar halka duyurulmuştur.
• İdam yetkisine sahip olan bu mahkemeler, vicdani kanaate dayanarak kararlar almış ve bu kararların temyiz hakkı bulunmamıştır.
• Mahkemelerin yaptığı çalışmalar sayesinde ordudaki asker kaçağı sayısı azalmış, düzenli ordunun kuruluşu hızlanmış ve ülkede görülen diğer suçlarda azalmalar görülmüştür.
• 1920-1924 yılları arasında 14 İstiklal Mahkemesi görev yapmıştır.
• Cumhuriyet Döneminde rejimin ve inkılapların tehlikeye düştüğü yıllarda (1925-1927) yeniden faaliyete geçirilmiştir.
• İzmir Suikastı Davası son aktif şekilde görev yaptığı davadır.

Önemli: İzmir Suikastı Davası, İstiklal Mahkemelerinin son aktif görev yaptığı davadır ve sınavda sıkça sorulur.

1:12:00Rum ve Ermeni Ayaklanmaları

• Rum ayaklanmaları (1920-1923) en uzun süreli isyanlardır.
• Ermeni ayaklanmaları Hacın ve Zeytun'da gerçekleşmiştir.
• Bu ayaklanmaların amacı Anadolu'da Rum ve Ermeni devletleri kurmaktır.

Önemli: Ayaklanmaların sonuçları Kurtuluş Savaşı'nın kazanılmasını geciktirmiştir.

1:14:50İstiklal Mahkemelerinin Özellikleri

• İstiklal Mahkemeleri, ayaklanmaları bastırmak için kurulmuştur.
• Üyeleri milletvekillerinden oluşur ve kararları kesindir.
• Mahkemeler gezici olup, davaları yerinde görür ve hızlı karar verir.
• Mahkemelerin kararları temyiz edilemez ve itiraz yolu kapalıdır.
• 1920-1924 yılları arasında görev yapmışlardır.

Önemli: İstiklal Mahkemelerinin özellikleri sınavda sıkça sorulmaktadır.

1:19:00Ayaklanmalara Karşı Alınan Önlemler

• Anadolu Ajansı kurulmuştur.
• Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarılmıştır.
• Rıfat Börekçi, İstanbul Hükümeti'nin fetvasına karşı milli mücadeleyi destekleyen fetva yayınlamıştır.

Önemli: Rıfat Börekçi, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Diyanet İşleri Başkanı'dır ve her zaman sınavda soru olarak gelir.

1:24:00Sevr Barış Antlaşması ve İtilaf Devletleri'nin Tepkisi

• Sevr Barış Antlaşması'nın Paris'te imzalanması için gönderilen Tevfik Paşa, anlaşma şartlarını çok ağır bulduğu için imzalamamıştır.
• İtilaf Devletleri, Tevfik Paşa'nın imzalamaması üzerine Yunanlılara işgallerini genişletme izni vermiştir.

Önemli: İtilaf Devletleri'nin Yunan işgallerini genişletme izni vermesi, Sevr'in imzalanmamasının bir sonucudur.

1:24:36Sevr Barış Antlaşması'nın İmzalanması ve Sonuçları

• 10 Ağustos 1920: Sevr Barış Antlaşması'nın imzalandığı tarihtir.
• Nisan'dan Ağustos 1920'ye kadar ülkenin ana gündemi Sevr Antlaşması olmuştur.
• Doğu Cephesi Komutanı Kazım Karabekir, Sevr Antlaşması'nın Osmanlı Devleti adamları tarafından imzalanmasına tepki göstermiştir.
• Antlaşmayı imzalayanlar 'vatana ihanet' ile suçlanmış ve gıyaben idama mahkum edilmiştir.

Önemli: 10 Ağustos 1920 tarihi Sevr Barış Antlaşması'nın imzalandığı tarihtir ve bu, sınavlarda sıkça sorulur.

1:27:15TBMM'nin Özellikleri

• TBMM'yi oluşturan milletvekillerinin halkın oyuyla seçilmesi, her türlü fikrin tartışılması ve kolay muhalefet yapılması, TBMM'ye 'Demokratik' özellik kazandırmıştır.
• Yeni bir ordu ve devlet kurması, TBMM'ye 'Kurucu' özellik kazandırmıştır.

Önemli: TBMM'nin halkın oyuyla seçilmesi ve fikir tartışmalarına açık olması 'Demokratik' özelliğini gösterir.

1:28:04Büyük Millet Meclisi Hükümetinin Üyelerinin Seçimi

• 2 Mayıs 1920'de kurulan Büyük Millet Meclisi Hükümetinin üyeleri, seçim sonucu TBMM'de milletvekili olanlar arasından seçilmiştir.
• Bakanlar, meclis dışından değil, meclis içinden seçilen vekiller arasından belirlenmiştir.

Önemli: Hükümet üyelerinin meclis içinden seçilmesi, meclisin gücünü ve demokratik yapısını vurgular.

1:28:54Sevr Barış Antlaşması'nı İmzalamayan Tek Kişi

• 22 Temmuz 1920'de Sevr Barış Antlaşması'nı imzalamak için toplanan Saltanat Şurası'nda, antlaşma maddelerini çok ağır bularak imzalamayı reddeden tek kişi Rıza Paşa'dır.
• Rıza Paşa, 'rızası olmayan adam' olarak akılda tutulabilir.

Önemli: Rıza Paşa, Sevr Antlaşması'nı imzalamayan tek kişidir.

1:29:16TBMM'de Yer Alan Gruplar

• 23 Nisan 1920'de açılan I. TBMM'de yer alan gruplar: Halk Zümresi, Tesanüd, İstiklal, Yeşil Ordu (Islahat).
• Felah-ı Vatan, Osmanlı Mebusan Meclisi'nin içinde bir gruptur ve TBMM'de yer almamıştır.

Önemli: Felah-ı Vatan, Osmanlı Mebusan Meclisi'ne ait bir grup olup TBMM'de yer almamıştır.

1:30:06Mustafa Kemal'in Kurucu Meclis İsteği

• Mustafa Kemal, 23 Nisan 1920'de açılacak Büyük Millet Meclisi için 'kurucu meclis' anlamına gelen 'Meclis-i Müessisan' ifadesinin kullanılmasını istemiştir.
• Ancak halkın anlamakta zorlanacağı düşünülerek bu ifade kullanılmamıştır.

Önemli: Mustafa Kemal'in 'Meclis-i Müessisan' (kurucu meclis) ifadesini kullanma isteği, yeni bir devlet kurma amacını gösterir.

1:30:38İstanbul Heyeti'nin Ankara'ya Gelişi ve Bilecik Görüşmeleri

• 7 Ocak 1920 tarihli Hakimiyet-i Milliye Gazetesi, 'İstanbul Heyeti'nin Ankara'ya geliş haberini 'İstanbul Heyeti, Anadolu Davasının Yeni Dostları' başlığıyla vermiştir.
• Bu durum, Bilecik Görüşmeleri'nin bir sonucudur.
• Bilecik Görüşmeleri ile İstanbul Hükümeti, ilk defa TBMM'yi resmi olarak tanımıştır.
• Amasya Görüşmeleri ise Temsil Heyeti ile İstanbul Hükümeti arasında yapılmış ve İstanbul Hükümeti'nin Temsil Heyeti'ni resmi olarak tanıdığı görüşmelerdir.

Önemli: İstanbul Hükümeti'nin TBMM'yi ilk kez resmi olarak tanıması Bilecik Görüşmeleri ile olmuştur. Amasya Görüşmeleri ile Temsil Heyeti tanınmıştır.

1:32:20I. TBMM Açılış Konuşmasını Yapan Sinop Milletvekili

• 23 Nisan 1920'de, 'Bu yüksek meclisin en yaşlı üyesi niteliğiyle ve Tanrı'nın yardımıyla ulusumuzun iç ve dış bağımsızlık içinde alın yazısının sorumluluğunu doğrudan doğruya yüklenip, kendi kendisini yönetmeye başladığını, tüm cihana duyurarak Büyük Millet Meclisini açıyorum.' şeklinde açılış konuşmasını yapan Sinop milletvekili Şerif Bey (Avcıoğlu)'dur.
• Şerif Bey, 1. TBMM'nin açılış konuşmasını yapan en yaşlı üyedir.

Önemli: 1. TBMM'nin açılış konuşmasını yapan Sinop Milletvekili Şerif Bey'dir.

1:33:00TBMM Tarafından Çıkarılan İlk Vergi Kanunu

• 24 Nisan 1920'de Ceride-i Resmiye'de yayınlanan bir kanun teklifinde, 'resminin dört misli olarak alınmasına' karar verilmiştir.
• Burada 'resmi' kelimesi vergi anlamına gelir.
• TBMM tarafından çıkarılan ilk vergi kanunu, hayvanlardan alınan 'Ağnam Vergisi'dir.

Önemli: TBMM'nin çıkardığı ilk vergi kanunu 'Ağnam Vergisi'dir ve dört misli olarak alınmıştır.

1:36:00Resmi Vergi Türleri

• Resmin: Dörtte bir oranında alınan vergi.
• Ceride-i Resmiye: Resmi gazete.
• Ağnam: Küçükbaş hayvan vergisi.
• Öşür: Toprak vergisi.
• Cizye: Gayrimüslimlerden alınan askerlik vergisi.
• İspenç: Gayrimüslim çiftçilerden alınan toprak vergisi.
• Avarız: Olağanüstü durumlarda toplanan vergi.

Önemli: Resmi vergi türleri ve anlamları sınavda çıkabilir.

1:36:18Koçgiri Ayaklanması

• 23 Mart - 1 Nisan 1921 tarihleri arasında, II. İnönü Savaşı devam ederken çıktı.
• Kemah, Ovacık, Zara ve İmranlı bölgelerinde gerçekleşti.
• Ankara Hükümeti'ne karşı çıkan bir ayaklanmadır.

Önemli: II. İnönü Savaşı sırasında çıkan Koçgiri Ayaklanması'nın Kemah, Ovacık, Zara ve İmranlı bölgelerinde çıktığı önemlidir.

1:36:52Milli Mücadele Dönemi Olumsuz Gelişmeler

• Amiral Bristol Raporu: Olumlu, İzmir'in işgalinin haksız olduğunu belirtir.
• Misakımillî: Olumlu, ulusal bağımsızlık hedeflerini belirler.
• Dr. Esat Işık Raporu: Olumlu, Kuva-yi Milliye'nin kurulmasını önerir.
• General Harbord Raporu: Olumlu, Doğu Anadolu'da Ermeni iddialarının asılsız olduğunu ve manda fikrinin uygun olmadığını belirtir.
• Kuva-yi İnzibatiye: Olumsuz, İstanbul Hükümeti tarafından TBMM ve Kuva-yi Milliye'yi yok etmek amacıyla çıkarılan bir ayaklanmadır.
• Amasya Genelgesi: Olumlu.
• Erzurum Kongresi: Olumlu.
• Pozantı Kongresi: Olumlu.
• Binbaşı Noel: Olumsuz, Kürt devleti kurmak amacıyla bölgede karışıklık çıkarmıştır.
• Ali Galip: Olumsuz, Sivas Kongresi'ni basmaya çalışmıştır.

Önemli: Kuva-yi İnzibatiye ve Binbaşı Noel gibi olaylar Milli Mücadele dönemi için olumsuz gelişmelerdir, diğerleri olumludur.

1:41:17TBMM'nin Ayaklanmalara Karşı Aldığı Önlemler

• İstiklal Mahkemeleri kuruldu.
• Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi ve arkadaşları Milli Mücadele'yi destekleyen fetva çıkardı.
• Asker kaçaklarını önlemek amacıyla Firariler Kanunu çıkarıldı.
• Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarıldı.
• Tekalif-i Milliye Emirleri: Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nden sonra, Mustafa Kemal'in başkomutan olduktan sonra ordunun ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla çıkarılan vergilerdir.

Önemli: Tekalif-i Milliye Emirleri'nin, TBMM'nin ayaklanmalara karşı aldığı önlemler arasında yer almadığı, Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nden sonra çıkarıldığı önemlidir.

1:42:411920 Yılında Türkiye'nin Durumu

• İngiltere Başbakanı Lloyd George'un "Türkiye is no more!" (Türkiye artık yok!) sözleri, 1920 yılında imzalanan Sevr Barış Antlaşması ile ilgilidir.
• Sevr Antlaşması, Osmanlı Devleti tarafından imzalanmıştır ve Türkiye'nin fiilen yok olduğunu ifade eder.

Önemli: Lloyd George'un sözleri ve Sevr Antlaşması'nın 1920 yılındaki önemi sınavda çıkabilir.

1:44:37Bursa'nın İşgali ve TBMM'deki Tepki

• 8 Temmuz 1920'de Bursa'nın Yunanlılar tarafından işgal edilmesi üzerine, 10 Temmuz 1920'de Trabzon milletvekili Hamit Bey ve arkadaşları TBMM kürsüsüne siyah bir örtü serilmesini önerdi.
• Bu olay, Bursa'nın işgaline karşı TBMM'nin yası ve tepkisini simgeler.

Önemli: Bursa'nın işgali ve TBMM'nin kürsüsüne siyah örtü serilmesi olayı, Milli Mücadele dönemindeki önemli olaylardan biridir.